Competentie of vaardigheid Empathie (met voorbeelden)

Empathie en inlevingsvermogen vind je steeds vaker als functie-eis in vacatures. Zeker in banen waarbij je veel met klanten en relaties werkt, is het belangrijk dat je een goed ontwikkeld empathisch vermogen hebt. Maar ook als je bijvoorbeeld een baan zoekt in de zorg is dit een belangrijke competentie.

Wat betekent empathie?

Iemand met empathie kan zich goed inleven in een ander. Je verplaatst je in andermans belevingswereld, emoties en gedachten. Dit wordt ook wel emotionele intelligentie genoemd.

Je kunt je indenken wat iemand op een bepaald moment denkt of kunt voorspellen wat diegene gaat denken.

Empathie is ook het meeleven met gevoelens van een ander, ook als je die zelf niet voelt of begrijpt.

Het is net iets anders dan inlevingsvermogen.

Empathie is een emotionele reactie en inleving is meer rationeel. Je gebruikt je verbeeldingskracht en moet dus actief nadenken.

Mensen met weinig empathie kunnen toch inlevingsvermogen hebben.

Waarom de competentie empathie?

Empathie is een belangrijke competentie op de werkvloer om verschillende redenen:

• Communicatie. Empathie stelt werknemers in staat om effectiever te communiceren. Door zich in te leven in de emoties en perspectieven van anderen, kunnen werknemers hun boodschap op een meer begrijpelijke en respectvolle manier overbrengen.
• Conflictbeheersing. Empathie speelt een sleutelrol bij het oplossen van conflicten. Door empathie te tonen, kunnen werknemers de onderliggende oorzaken van een conflict beter begrijpen en werken aan een oplossing die voor alle betrokkenen acceptabel is.
• Teamwerk. In een teamomgeving vergemakkelijkt empathie de samenwerking. Het helpt bij het opbouwen van vertrouwen en respect, wat essentieel is voor een effectieve samenwerking. Empathie op de werkvloer is dus nodig om de sfeer goed te houden, maar ook om externe relaties te onderhouden.
• Leiderschap. Voor leidinggevenden is empathie van onschatbare waarde. Het stelt hen in staat om de behoeften en zorgen van hun teamleden te begrijpen en hierop te reageren. Dit creëert een ondersteunende werkomgeving en kan de werktevredenheid en productiviteit verhogen.
• Klantrelaties. In klantgerichte rollen is empathie essentieel om sterke relaties op te bouwen en te onderhouden. Door empathie te tonen, kunnen werknemers beter inspelen op de behoeften en verwachtingen van klanten.

Valkuilen

Een empathische persoonlijkheid heeft veel voordelen, maar er zijn ook valkuilen:

• Emotionele uitputting. Als je een hoge mate van empathie hebt, kun je soms te veel meeleven met de emoties van anderen, wat kan leiden tot emotionele uitputting of burn-out. Dit gebeurt wanneer je de problemen van anderen internaliseert en als je eigen problemen gaat zien, wat emotioneel erg belastend kan zijn.
• Grenzen stellen. Als empathisch persoon kan het moeilijk zijn om grenzen te stellen. Je kunt zo bezorgd zijn om anderen dat je je eigen behoeften en welzijn verwaarloost. Dit kan leiden tot situaties waarin je overweldigd wordt door de behoeften van anderen en geen tijd of ruimte meer hebt voor jezelf.
• Moeilijkheden bij besluitvorming. Empathie kan het moeilijk maken om moeilijke beslissingen te nemen, vooral in een leiderschapsrol. Als je sterk empathisch bent, kun je moeite hebben met het nemen van beslissingen die negatieve gevolgen kunnen hebben voor anderen, zelfs als deze beslissingen het beste zijn voor het grotere geheel of voor de lange termijn.

Ontwikkelen van empathisch vermogen

Niet iedereen is met dezelfde dosis empathie geboren en het laat zich niet afdwingen.

Met name affectieve empathie is moeilijk aan te leren.

Het is iets wat je van nature hebt of niet.

Cognitieve empathie is echter goed te ontwikkelen.

Het heeft vooral te maken met hoe je jezelf opstelt en in hoeverre je oprecht interesse toont in de mensen om je heen.

Het is een vaardigheid die je kunt leren tijdens je opvoeding, maar het is ook op latere leeftijd nog te leren of verbeteren.

Veel mensen gaan uit van zichzelf:

Wat jij niet wil dat jou gebeurt doe je ook niet bij een ander.

Daarbij vergeten ze soms dat niet iedereen dezelfde belevingswereld heeft.

Iets dat zij niet vervelend vinden, kan een ander wel als vervelend ervaren.

Inlevingsvermogen ontwikkelen is dus ook goed leren luisteren:

Neem wat een ander vertelt over zijn ervaring voor waar aan en onthoud het voor de volgende keer.

De belangrijkste tips om empathisch vermogen te ontwikkelen:

1. Doe aan zelfreflectie. Hoe voel jij je en hoe beïnvloedt dat jouw houding en gedrag? Door jezelf, je karakter, je gewoonten en je gedrag te herkennen, kun je ook andere mensen en de manier waarop mensen op je reageren beter begrijpen. Bekijk handige tips om effectief te reflecteren.
2. Lees veel boeken. Goede literatuur laten je automatisch verplaatsen in de drijfveren van de personages.
3. Sta open voor kritiek. Hierdoor creëer je een open sfeer waarin mensen zich vrijer voelen, de onderlinge communicatie beter wordt en ook anderen makkelijker omgaan met kritiek. Feedback geven en ontvangen is hierbij belangrijk.
4. Eerst nadenken, dan pas praten. We hebben vaak de neiging direct te reageren op de ander en overal een mening over te hebben. Een paar seconden wachten en je woorden wegen, kan met name op de werkvloer een enorm verschil maken.
5. Stel vragen. Stel vragen over een onderwerp waar je echt in geïnteresseerd bent. Ga geen interesse faken, mensen prikken daar snel doorheen.
6. Luister actief. Stel open vragen, vat af en toe iets samen, vraag door en deel je eigen ervaringen over het onderwerp. En neem vooral de tijd voor dit soort gesprekken met collega’s. Een verbindend gesprek kan niet even snel tussendoor.

Bron: intermediair.nl

Voorbeelden van empathisch zijn

Het is belangrijk om voorbeelden te kunnen geven van jouw empathische vermogen tijdens je sollicitatie.

Zo laat je zien dat je hier echt over beschikt.

Vaak kan het helpen om de STARR methodiek te gebruiken.

Dit zijn een paar voorbeelden van de competentie empathisch vermogen:

• Kan zich inleven in de belevingswereld van een ander
• Onthoudt wat anderen over zichzelf vertellen en speelt daar ook weer slim op in
• Kan voorspellen hoe een ander reageert
• Respecteert grenzen van anderen
• Kan begrip opbrengen voor een situatie die je zelf niet hebt meegemaakt
• Is klantvriendelijk en goed in klantenservice

Vaak helpt het om een concrete situatie te benoemen waarin jouw empathie duidelijk te merken was.

Denk bijvoorbeeld aan:

• Je merkte dat het niet goed ging met een collega en hebt diegene apart genomen en geholpen met zijn of haar probleem.
• Tijdens een gesprek met een ontevreden klant heb je de tijd genomen om te luisteren naar diens verhaal. Hoe pakte je dit aan? En wat was het resultaat?

Kwetsbaarheid: de basis van empathie

Brené Brown heeft jarenlang gewerkt als maatschappelijk werkster.

Ze heeft een boek geschreven over de kracht van kwetsbaarheid waarin ze schrijft over haar eigen onzekerheden.

Met goede voorbeelden laat ze zien dat kwetsbaarheid geen vorm van zwakte is, maar een manier om verbinding te creëren.

En juist kwetsbaarheid ligt aan de basis van empathie.

Door je eigen onzekerheden en dilemma’s te herkennen, zul je ook die van anderen, en de daarbij horende emoties beter snappen.

Bekijk hieronder haar interessante TED talk.

 

Boeken over empathie

Bekijk de beste boeken die gaan over empathie.