Je sollicitatiebrief is af en je cv klopt tot op de komma. Maar de eerste versie van jou die een recruiter onder ogen krijgt, heb je vaak niet zelf geschreven. Die staat verspreid over oude berichten, foto’s waar je niet meer aan denkt en een profielfoto van jaren terug. Zodra je naam in de zoekbalk verdwijnt, bepaalt dat beeld mee of je wordt uitgenodigd. Je online reputatie laat zich niet in een middag repareren, maar je kunt er wel de regie over pakken. Dit artikel laat zien wat werkgevers echt over je opzoeken, wat ze daarbij wettelijk wel en niet mogen, en hoe je stap voor stap het beeld bijstuurt dat online over je bestaat.
Inhoudsopgave
Wat is je online reputatie?
Je online reputatie is het totaalbeeld dat iemand van je krijgt op basis van alles wat online over je te vinden is. Dat is meer dan je eigen berichten. Het gaat om je LinkedIn-profiel, je posts en foto’s op Instagram, Facebook en X, reacties die je ergens achterliet, vermeldingen op verenigings- of nieuwssites, en beoordelingen als je als zzp’er werkt. Al die brokjes samen vormen het plaatje.
Voor een werkgever is dat plaatje een gratis extra bron naast je cv. Klopt het met wat je in je brief schrijft, dan wekt het vertrouwen. Wringt het, dan zaait het twijfel. En twijfel is bij een volle stapel sollicitanten vaak genoeg om je over te slaan.
Hoeveel werkgevers checken je echt online?
Rond dit onderwerp circuleert hardnekkig het cijfer dat meer dan 90 procent van de recruiters je vooraf online natrekt. Voor Nederland klopt dat niet. Uit onderzoek van Tilburg University en Rendement Uitgeverij onder ruim 1.100 professionals blijkt dat ongeveer een kwart van de organisaties de socialmediaprofielen van kandidaten bekijkt. In een vervolgmeting lag dat iets lager, rond de 22 procent. Het opgeklopte percentage van 90 stamt uit oudere Amerikaanse enquêtes en zegt weinig over de Nederlandse praktijk.
Dat het minder vaak gebeurt dan de mythe wil, is geen reden om achterover te leunen. Van de werkgevers die wel kijken, doet 62 procent dat om te beoordelen of je je professioneel gedraagt, 56 procent om te controleren of je verhaal overeenkomt met je cv, en 46 procent uit interesse in je persoonlijke opvattingen. Het bekeken kanaal is vrijwel altijd LinkedIn (96 procent), gevolgd door Facebook (71 procent) en Instagram (41 procent). X wordt met 17 procent duidelijk minder geraadpleegd.
De les is simpel. Ga ervan uit dat een geïnteresseerde werkgever in elk geval je naam intypt en op LinkedIn belandt. Zorg dat wat daar staat voor je werkt.
Mag een werkgever je socials bekijken?
Hier zit een kloof tussen wat mag en wat gebeurt. Juridisch is een werkgever een stuk beperkter dan veel mensen denken. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens mag een organisatie je alleen opzoeken als aan strikte voorwaarden is voldaan:
- Een goede reden. Nieuwsgierigheid telt niet. De informatie moet aantoonbaar relevant zijn voor de functie.
- Alleen zakelijke informatie. Denk aan je LinkedIn-profiel. Je vakantiefoto’s op een privéaccount vallen daarbuiten.
- Vooraf melden. De werkgever moet je van tevoren laten weten dat hij je natrekt, bijvoorbeeld in de vacaturetekst.
- Recht op reactie. Vindt hij iets wat meeweegt, dan moet je de kans krijgen om het toe te lichten.
Belangrijk: dat je iets zelf openbaar hebt gemaakt, verandert deze regels niet. En je toestemming is geen geldige grondslag, omdat je als sollicitant in een afhankelijke positie zit en die toestemming dus niet vrij kunt geven. Voor een aantal functies, zoals in de kinderopvang, zorg, beveiliging en de financiële sector, is een screening juist wél wettelijk verplicht. Daar hoort meestal een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) bij.
De praktijk is weerbarstiger. De NVP Sollicitatiecode erkent dat het bekijken van openbare profielen inmiddels gangbaar is en dat vooraf toestemming vragen door de werkelijkheid is ingehaald. Reken er dus op dat het gebeurt, ook als het strikt genomen niet altijd mag. Wat je wel in eigen hand hebt: je kunt privéprofielen afschermen, en je hebt het recht om gevonden informatie recht te zetten. Wil je verder de diepte in, lees dan hoe je je persoonsgegevens bij het solliciteren beschermt.
Zo doe je een zelfcheck: google je eigen naam
Je kunt pas iets bijsturen als je weet wat er te vinden is. Doe daarom wat een recruiter doet, maar dan grondiger.
- Zoek in incognito. Typ je naam in een incognitovenster, zodat je niet je eigen gepersonaliseerde resultaten ziet maar wat een vreemde ziet. Probeer varianten: met en zonder tweede voornaam, met je woonplaats, met je vakgebied.
- Check de afbeeldingen. Bekijk het tabblad Afbeeldingen. Daar duiken vaak foto’s op die je allang vergeten was.
- Loop je accounts langs. Bekijk je socialmedia-profielen zoals een buitenstaander ze ziet, dus niet ingelogd als jezelf. Wat is zichtbaar voor iemand die geen connectie is?
- Let op naamgenoten. Deelt iemand met minder frisse resultaten jouw naam, dan is dat een extra reden om je eigen positieve vindbaarheid op te bouwen.
Noteer wat je tegenkomt en verdeel het in 3 stapels: weg ermee, afschermen, of juist versterken.
Je socials opschonen: wat kan beter weg?
Een recruiter zoekt geen heilige. Een biertje op een terras of een gek vakantiekiekje maakt je menselijk. Het gaat om de dingen die twijfel zaaien over je oordeelsvermogen of je betrouwbaarheid. Ruim daarom in elk geval op:
- Overmatig drank- of drugsgebruik. Foto’s waarop je compleet van de wereld bent, wekken niet het beeld dat je maandagochtend fris op je werk staat.
- Discriminerende of haatdragende uitingen. Grappen of opmerkingen over afkomst, geslacht of geloof zijn een directe afknapper en kunnen je jaren achtervolgen.
- Afgeven op werkgevers of collega’s. Wie online zijn baas zwartmaakt, schrikt een volgende werkgever af.
- Grappen over spijbelen of onterecht ziekmelden. Onschuldig bedoeld, maar een recruiter leest er onbetrouwbaarheid in.
- Extreme of complotachtige inhoud. Sterke stellingnames kunnen je kansen onbedoeld beperken, ook als je gelijk hebt.
Wat je niet weg wilt of kunt halen, scherm je af. Zet privéaccounts op Facebook en Instagram op besloten via de privacy-instellingen, zodat alleen je connecties meekijken. Je LinkedIn houd je juist openbaar en professioneel, want daar wil je gevonden worden.
Zorg voor een consistent en professioneel beeld
Werkgevers checken je online vooral om te zien of het beeld klopt. Zorg daarom dat je overal hetzelfde, kloppende verhaal vertelt. Gebruik dezelfde functietitel en dezelfde periodes op je cv en je LinkedIn-profiel. Tegenstrijdigheden vallen op en roepen de vraag op wat er nog meer niet klopt.
Een professionele foto helpt daarbij. Gebruik op je cv en op LinkedIn dezelfde herkenbare foto, zodat de recruiter je bij een gesprek meteen plaatst. Vermijd een vakantiekiekje of een selfie met een onrustige achtergrond. Meer hierover lees je in de tips voor een professionele profielfoto en voor een foto op je cv.
Stuur je zoekresultaten zelf bij
Verdedigen is de helft van het werk. De andere helft is zelf zoveel positieve, professionele content maken dat die de zoekresultaten vult. Zo duw je oudere of minder gunstige treffers vanzelf naar beneden.
- Optimaliseer je LinkedIn-profiel. Het is voor de meeste mensen het eerste zoekresultaat op hun naam. Vul het volledig in en verwerk de zoekwoorden waarop je gevonden wilt worden. Bekijk hiervoor de tips voor een effectief LinkedIn-profiel.
- Claim je eigen domeinnaam. Een site op jouwnaam.nl geeft je een plek waarvan je de inhoud volledig bepaalt en die goed scoort op je naam. Check eerst of je domeinnaam nog vrij is.
- Deel vakinhoudelijke content. Schrijf over je vakgebied, reageer zinnig op berichten van anderen en laat zien wat je kunt. Dat bouwt aan je personal branding en trekt de aandacht van werkgevers.
Wil je dit gerichter aanpakken, dan lees je in het artikel over zoekresultaten beïnvloeden bij het solliciteren precies hoe je positieve treffers naar boven werkt.
Houd je naam in de gaten met Google Alerts
Je reputatie is geen eenmalig klusje. Nieuwe berichten, foto’s of vermeldingen kunnen zomaar opduiken. Met Google Alerts stel je een melding in op je eigen naam. Zodra die ergens in de zoekresultaten verschijnt, krijg je automatisch bericht en kun je op tijd ingrijpen. Zo blijf je jezelf een stap voor, in plaats van dat je er middenin een sollicitatieprocedure achter komt.
Begin klein: één zoekopdracht op je naam, vandaag nog. Wat je vindt, weet de recruiter van morgen ook.
