Perfectionisme: een goede of slechte eigenschap?

Ben jij perfectionistisch? Dat kan goed van pas komen in je werk, maar het kan je ook in de weg zitten. Wanneer ben je te perfectionistisch? We bespreken welke verschillende vormen van perfectionisme er zijn en hoe je er het beste mee kunt omgaan.

perfectionisme

Wanneer ben je perfectionistisch?

Een perfectionist is iemand die streeft naar volledige perfectie. Dit betekent dat je niet alleen goed wil presteren, maar ook absoluut geen fouten wil maken. Je streeft daarnaast constant naar het verbeteren van jezelf.

Overdreven perfectionistische mensen maken zichzelf verwijten als ze wel fouten maken. Perfectionisme kan dan een obsessie worden. Dit leidt in extreme vormen juist tot verminderd presteren op je werk.

Perfectionisme kan een positieve eigenschap zijn als het je motiveert om het beste uit jezelf te halen. Het kan echter ook een destructieve kracht zijn als het leidt tot onrealistische verwachtingen, buitensporige kritiek en zelftwijfel. Als je merkt dat perfectionisme je meer stress dan motivatie bezorgt, is het misschien tijd om je normen te heroverwegen.

Kenmerken perfectionisme

Wat zijn belangrijke kenmerken of symptomen van een perfectionist?

  • Hoge normen: Perfectionisten stellen hoge eisen aan zichzelf en anderen. Zij zijn nooit tevreden met middelmatigheid en streven altijd naar uitmuntendheid.
  • Aandacht voor detail: Perfectionisten zijn extreem detail-georiënteerd. Ze merken elke kleine imperfectie en fout op en streven er altijd naar om deze te verbeteren. Dit kan weleens doorslaan in de verkeerde richting. In het slechtste geval kun je de hoofdlijnen uit het oog verliezen.
  • Nooit goed genoeg: Hoe hard ze ook hun best doen, perfectionisten hebben altijd het gevoel dat ze tekortschieten ten opzichte van hun hoge normen. Ze zijn nooit tevreden met wat ze bereikt hebben en denken altijd dat ze het beter hadden kunnen doen.

Soorten perfectionisme

Er zijn veel verschillende soorten perfectionisme. We noemen hieronder een veelvoorkomende indeling.

1. Zelf-georiënteerd perfectionisme

Bij dit type perfectionisme gaat het erom hoge eisen aan zichzelf te stellen en er vervolgens naar te streven aan die eisen te voldoen. Het kan leiden tot gevoelens van teleurstelling en frustratie als je niet aan je eigen verwachtingen voldoet.

Bijvoorbeeld:

  •  Jouw grootste criticus ben jezelf
  • Je werkt vaak over (workaholic)
  • Eerder gedaan werk is nooit goed genoeg

2. Ander-georiënteerd perfectionisme

Deze soort houdt in dat je hoge eisen stelt aan anderen en hen vervolgens aan die eisen houdt. Het kan leiden tot gevoelens van boosheid en wrok als anderen niet aan je verwachtingen voldoen.

Bijvoorbeeld:

  • Je raakt snel geïrriteerd door kleine zaken
  • Je vindt anderen al snel lui
  • Je werkt niet graag samen met anderen omdat ze niet goed genoeg hun werk doen

3. Sociaal perfectionisme

Dit type perfectionisme treedt op als je de behoefte voelt om perfect te zijn in sociale situaties. Het kan leiden tot angst en sociale vermijding.

Bijvoorbeeld:

  • Je moet er altijd perfect uit zien voordat je de deur uitgaat
  • Op een feestje wil jij de meest interessante persoon zijn
  • Je vergelijkt je voortdurend met anderen en voelt je minderwaardig als je niet kunt meekomen

4. Multi-dimensioneel perfectionisme

Multi-dimensioneel perfectionisme is een combinatie van bovengenoemde vormen. Het is een veel voorkomende vorm van perfectionisme en kan het meest schadelijk zijn. Multi-dimensioneel perfectionisme kan leiden tot alle negatieve gevolgen die met de andere vormen van perfectionisme gepaard gaan.

Is perfectionisme een competentie?

Over het algemeen wordt een klein beetje perfectionisme gezien als een kwaliteit. Fouten kunnen grote gevolgen hebben, dus het is goed als medewerkers zelf streven naar zo goed mogelijke prestaties. Het laat ook zien dat het je iets kan schelen of je goed werk levert.

Perfectionisme is een vorm van je eigen werk controleren, een belangrijke competentie. Daarnaast hebben perfectionistische mensen weinig aansturing nodig, omdat ze zelf de motivatie voelen om resultaten te behalen.

Lees meer over competenties

Wat zijn de valkuilen van perfectionisme?

Teveel perfectionisme kan er gek genoeg voor zorgen dat je slechter presteert. Sommige mensen worden zo bang om iets niet goed te doen, dat ze werk gaan uitstellen of helemaal vermijden. Gezond perfectionisme slaat dan om naar faalangst.

Daarnaast is perfectionisme een van de bekende oorzaken van burn-out. Door het streven naar perfectie kan stress oplopen tot het punt dat je overspannen raakt.

Hoe leer je perfectionisme loslaten?

Minder perfectionistisch leren zijn is moeilijk. Vaak is het een persoonlijke eigenschap die je niet zomaar uitzet. Het leren omgaan met perfectionisme op het werk is wel te doen.

Het is vooral belangrijk om realistisch te zijn over je eigen capaciteiten en over het werk dat je moet doen. Perfectionistische mensen stellen vaak hogere eisen aan zichzelf dan dat er daadwerkelijk van ze gevraagd wordt. Het helpt om met een leidinggevende te checken of je te perfectionistisch denkt over je werk.

Je kunt ook werken aan perfectionisme met een coach of psycholoog. Die leren je om realistischer te kijken naar jezelf en je prestaties om zo de negatieve gevolgen zo veel mogelijk te voorkomen.

Moet je perfectionisme noemen bij sollicitaties?

Als je wordt gevraagd naar je goede en slechte eigenschappen tijdens een sollicitatiegesprek, kun je perfectionisme noemen. Je zegt dan eigenlijk dat je geen fouten maakt of dat je geen slechte eigenschappen hebt.

Jezelf perfectionistisch noemen kan echter ook gezien worden als valse bescheidenheid. Sommige werkgevers willen voorkomen dat medewerkers met een burn-out thuis komen te zitten, dus nemen liever geen perfectionistische mensen aan.

Zoals met de meeste zwakke punten is het daarom slim om je perfectionisme positief te framen. Geef concrete voorbeelden van hoe het bij jou een positief effect heeft op je prestaties.

Als je laat zien dat je licht perfectionistisch bent, maar ook flexibel kan zijn en relativeringsvermogen hebt, dan heb jij zo die baan te pakken.

Mooie cv template nodig?