Competentie flexibel: betekenis, voorbeelden en hoe je het laat zien

Flexibiliteit is een eigenschap die je in bijna elke vacature tegenkomt. Maar wat bedoelen werkgevers er eigenlijk mee? En hoe laat je zien dat je flexibel bent, op je cv en tijdens het sollicitatiegesprek? In dit artikel bespreken we de betekenis van flexibel zijn als competentie, hoe je het herkent in jezelf, en hoe je het concreet inzet bij je sollicitatie.

Wat betekent flexibel?

Een flexibel materiaal is buigzaam, zoals elastiek. Als we mensen flexibel noemen, zijn ze buigzaam in hun doen en laten. Flexibel reageren betekent iets anders doen dan je van plan was, als de situatie daarom vraagt. Je staat er ook voor open om iets te doen op een andere manier dan je gewend bent.

Flexibel zijn is een combinatie van aanpassingsvermogen en een open mindset.

Het tegenovergestelde van flexibel is rigide of onbuigzaam. Een inflexibele persoon staat niet open voor nieuwe ideeën, wil niet van zijn plannen afwijken en wil dingen altijd op dezelfde manier blijven doen.

Flexibel in een vacature: wat bedoelen ze?

Als je ‘flexibel’ tegenkomt bij de eisen in een vacature, kan dat meerdere betekenissen hebben:

• Flexibele werktijden. Je bent bereid om op wisselende tijden te werken, ook in de avond, het weekend of tijdens piekperiodes.
• Aanpassingsvermogen. Je kunt goed omgaan met veranderende situaties, nieuwe opdrachten of onverwachte prioriteiten.

Probeer bij het solliciteren uit te vinden wat er precies bedoeld wordt. In sommige banen gaan deze 2 vormen wel samen: je houdt niet vast aan een strak schema én je kunt je aanpassen aan veranderende situaties.

Flexibel, aanpassingsvermogen en wendbaarheid: wat is het verschil?

Deze 3 begrippen worden vaak door elkaar gebruikt, maar er zijn nuances.

Flexibiliteit is de bereidheid en het vermogen om te reageren op verandering. Je past je aan als de situatie daarom vraagt. Het is overwegend reactief: iets verandert, jij beweegt mee.

Aanpassingsvermogen gaat een stap verder. Daarin zit ook de vaardigheid om jezelf in een nieuwe omgeving, met nieuwe mensen of in een andere rol te handhaven. Flexibiliteit is een onderdeel van aanpassingsvermogen.

Wendbaarheid (of agility) gaat het verst. Wendbare mensen spelen niet alleen in op veranderingen, maar anticiperen er proactief op. Ze bewegen niet alleen mee, ze zijn de verandering vóór.

Voor de meeste functies is flexibiliteit de basisvereiste. Wendbaarheid is eerder een extra troef.

Waarom willen werkgevers flexibele medewerkers?

De wereld verandert snel, en je werk verandert mee. Prioriteiten verschuiven, processen worden aangepast en collega’s vallen soms weg. Werkgevers willen mensen die goed kunnen omgaan met die veranderende situaties, zonder dat ze elke keer opnieuw moeten worden bijgestuurd.

In al deze situaties is het nodig dat je flexibel bent:

• een collega valt plotseling uit en zijn werk moet worden verdeeld
• de planning verandert door een spoedeisende opdracht van een klant
• er wordt een nieuw systeem of werkwijze ingevoerd
• je takenpakket wordt uitgebreid of verschuift van inhoud

Herken je jezelf? Checklist flexibel zijn

Ben je benieuwd of flexibiliteit een competentie is die je kunt claimen? Herken je het merendeel van de onderstaande punten, dan wel degelijk.

• Je schakelt snel en zonder paniek tussen verschillende taken.
• Je past je planning aan als dat nodig is, zonder daar lang over te malen.
• Je staat open voor nieuwe werkwijzen, ook als de oude aanpak vertrouwder voelde.
• Je durft eerder genomen besluiten los te laten als de situatie dat vraagt.
• Je neemt werk over van een zieke collega zonder dat dit als een probleem voelt.
• Je eerste reactie op verandering is niet weerstand, maar nieuwsgierigheid.
• Je kunt in meerdere rollen functioneren, afhankelijk van wat een situatie vraagt.

Herken je jezelf in de meeste punten? Dan is flexibiliteit een competentie die je gerust kunt opnemen in je cv en benoemen tijdens het sollicitatiegesprek.

Voorbeelden van flexibel gedrag in de praktijk

Flexibiliteit is zo’n breed begrip dat we soms vergeten hoe het er in de praktijk uitziet. Tijdens een sollicitatie moet je concrete voorbeelden van je gedrag kunnen geven. Dit zijn situaties waarin flexibel gedrag naar voren komt:

Een deadline wordt naar voren gehaald. Je bekijkt meteen wat je kunt veranderen aan je planning en werkt een paar dagen een uur langer.

Je moet met een nieuw boekhoudprogramma gaan werken. Je vindt dit irritant, maar je klaagt er niet over. Je besluit de nieuwe methode gewoon een kans te geven, en binnen een week heb je het al onder de knie.

Een klant komt met een verzoek waarvan je niet weet hoe je het moet oplossen. In plaats van de klant te vertellen dat je niet kunt helpen, ga je op zoek naar andere methodes.

Flexibiliteit op je cv

Flexibel zijn is een soft skill. Schrijf het niet zomaar als los woord in je vaardigheden, maar maak het concreet met een resultaat of context. Anders zegt het weinig.

Voorbeelden van cv-bullets voor flexibiliteit:

Takenpakket uitgebreid met klantenservice-taken tijdens verzuim van 2 collega's, zonder impact op eigen projectdeadlines

Overstap gemaakt van Excel naar Salesforce CRM binnen 2 weken, inclusief overdracht van 500+ klantcontacten

Ingesprongen als teamleider tijdens afwezigheid leidinggevende, gedurende 6 weken een team van 7 fte aangestuurd

Koppel flexibiliteit bij voorkeur aan een concreet resultaat: wat heb jij gedaan, en wat leverde dat op? Lees meer over het schrijven van je werkervaring op je cv.

Flexibel zijn in het sollicitatiegesprek

Als je flexibiliteit op je cv hebt staan, of als de vacature er expliciet om vraagt, kun je vrijwel zeker verwachten dat het in het gesprek aan bod komt. Recruiters stellen dan gedragsgerichte vragen.

Veelgestelde vragen over flexibiliteit:

• Beschrijf een situatie waarin je van plan moest afwijken. Hoe ging je daarmee om?
• Heb je ooit taken opgepakt die buiten je functieomschrijving vielen? Wat was de aanleiding?
• Hoe reageer je als er last-minute iets verandert in een project waar je al lang mee bezig bent?
• Werk je weleens op wisselende tijden of op andere locaties? Hoe bevalt je dat?

Gebruik de STARR-methode om je antwoord te structureren. Die methode dwingt je om concreet te zijn, en dat is precies wat een recruiter wil horen.

Voorbeeld STARR-antwoord op een vraag over flexibiliteit:

Situatie: Vorig jaar werkte ik aan een implementatieproject voor een nieuwe klant. Twee weken voor de oplevering vertrok een collega onverwacht.

Taak: Ik moest zijn deel van het project overnemen, terwijl mijn eigen werkzaamheden gewoon doorliepen.

Actie: Ik heb direct een overzicht gemaakt van de openstaande taken en ze geprioriteerd op urgentie. Voor de minder kritieke onderdelen heb ik tijdelijk bijstand gevraagd bij een collega van een ander team. Ik heb de opdrachtgever transparant geïnformeerd over de situatie en een aangepaste planning voorgesteld.

Resultaat: Het project is 4 dagen later dan gepland opgeleverd, wat de klant akkoord had gegeven. De overdracht verliep soepel en de klanttevredenheid bleef hoog: we kregen een vervolgopdracht.

Reflectie: Ik heb geleerd dat vroeg communiceren over een verandering veel problemen voorkomt. In een vergelijkbare situatie zou ik de klant nog eerder
informeren.

Wil je je volledig voorbereiden op het sollicitatiegesprek? Lees dan ook ons complete overzicht van sollicitatiegesprek tips.

Bij welke beroepen is flexibiliteit een must?

Flexibiliteit is in vrijwel elke functie een pré, maar bij de volgende beroepen is het een expliciete vereiste:

• Verpleegkundige en zorgmedewerker. Situaties veranderen snel en je moet direct kunnen schakelen.
• Leerkracht. Klassen, leerlingen en omstandigheden verschillen dagelijks.
• Projectmanager. Planningen wijzigen, budgetten schuiven, stakeholders veranderen van prioriteit.
• Klantenservicemedewerker. Elke klant en elk probleem is anders.
• Logistiek medewerker. Verstoringen in de keten vragen om snelle oplossingen.
• Horecamedewerker. Pieken en dalen wisselen elkaar snel af, net als het soort taken.

In functies waarbij flexibele werktijden worden gevraagd, gaat het vaak specifiek om ploegendiensten, weekendwerk of seizoensgebonden piekdrukte. Controleer in de vacaturetekst altijd goed welke vorm van flexibiliteit er precies bedoeld wordt.

Hoe word je flexibeler?

Flexibel zijn is een persoonlijke eigenschap die niet iedereen van nature heeft. Toch kun je leren om flexibeler te worden, of in ieder geval flexibel te reageren. Dit zijn 3 tips om een flexibele houding te oefenen.

• Werk aan je zelfvertrouwen. Een rigide houding komt vaak voort uit een gebrek aan zelfvertrouwen en een behoefte aan controle. Wie zelfverzekerd is, reageert positiever op verandering.
• Leer eerst nadenken en dan reageren. Zelfs de meest flexibele en zelfverzekerde persoon kan negatief reageren op verandering. Je komt inflexibel over als je dit hardop uitspreekt. Hou je eerste reactie even voor jezelf en denk er even over na.
• Zie verandering als een uitdaging. Sleur is saai, waarom zou je eraan vasthouden? Probeer een veranderende situatie te zien als iets positiefs: je kunt er iets nieuws van leren en jezelf ontwikkelen.

Als je aan deze 3 punten werkt, leer je flexibel reageren in alle situaties.