Waar ben je goed in, en wat houdt je tegen? Een persoonlijke SWOT-analyse geeft je in 1 overzicht antwoord op die vragen. Je brengt je sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen in kaart, zodat je gerichter kunt werken aan je loopbaan. In dit artikel leer je stap voor stap hoe je zo’n analyse maakt, inclusief een volledig uitgewerkt voorbeeld.
Inhoudsopgave
Wat is een persoonlijke SWOT-analyse?
Een persoonlijke SWOT-analyse is een gestructureerde methode om jezelf door te lichten op 4 gebieden. SWOT staat voor:
- Strengths. Je sterke punten: de eigenschappen en vaardigheden waarmee jij je onderscheidt.
- Weaknesses. Je zwakke punten: de gebieden waar je minder presteert of die je ontwikkeling remmen.
- Opportunities. Je kansen: externe mogelijkheden waar je gebruik van kunt maken.
- Threats. Je bedreigingen: externe factoren die je doelen in de weg kunnen staan.
De eerste 2 onderdelen (sterktes en zwaktes) gaan over jezelf. Dit zijn interne factoren waar je directe invloed op hebt. De laatste 2 (kansen en bedreigingen) komen van buitenaf. Denk aan ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, binnen je organisatie of in je vakgebied.
Het model komt oorspronkelijk uit de bedrijfskunde, waar het wordt ingezet om organisaties en producten strategisch te analyseren. Maar het werkt minstens zo goed voor je eigen loopbaan. Door de 4 gebieden naast elkaar te zetten, zie je snel waar je actie kunt ondernemen.
Waarom zou je een persoonlijke SWOT-analyse maken?
Een persoonlijke SWOT-analyse is meer dan een lijstje met goede eigenschappen en verbeterpunten. Het dwingt je om ook naar de buitenwereld te kijken en verbanden te leggen. Dat maakt het een krachtig hulpmiddel in verschillende situaties.
- Voorbereiding op een sollicitatiegesprek. Tijdens je sollicitatiegesprek krijg je vrijwel zeker de vraag wat je sterke en zwakke punten zijn. Met een SWOT-analyse heb je die antwoorden al paraat, onderbouwd met concrete voorbeelden.
- Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP). Een SWOT-analyse is vaak het startpunt van een persoonlijk ontwikkelingsplan. Je weet na het invullen precies waar je kunt groeien en welke ontwikkelpunten prioriteit verdienen.
- Functioneringsgesprek. Ga je binnenkort een functioneringsgesprek in? Dan helpt een SWOT-analyse om het gesprek zelf te sturen. Je kunt concreet aangeven waar je je wilt ontwikkelen en welke ondersteuning je daarbij nodig hebt.
- Carrièreswitch. Overweeg je een carrièreswitch? Een SWOT-analyse helpt je om realistisch in te schatten welke vaardigheden je al meebrengt en wat je nog moet ontwikkelen.
- Meer zelfkennis. Soms wil je simpelweg beter begrijpen wie je bent als professional. Een SWOT-analyse is dan een praktische manier om je zelfkennis te vergroten.
Persoonlijke SWOT-analyse maken in 5 stappen
Stap 1: Bepaal je doel
Begin niet zomaar met invullen. Stel eerst vast waarom je de analyse maakt. Wil je promotie maken? Een andere baan vinden? Beter presteren in je huidige rol? Een helder doel geeft richting aan je antwoorden en zorgt ervoor dat je analyse geen vrijblijvende opsomming wordt.
Schrijf je doel in 1 zin op. Bijvoorbeeld: “Ik wil binnen 1 jaar doorgroeien naar een leidinggevende functie” of “Ik wil ontdekken welk vakgebied het beste bij mij past”.
Stap 2: Breng je sterktes in kaart (Strengths)
Dit zijn de kernkwaliteiten, vaardigheden en ervaringen waarmee jij je onderscheidt van anderen. Denk vanuit het perspectief van je (toekomstige) werkgever: wat maakt jou waardevol?
Stel jezelf de volgende vragen:
- Welke taken gaan mij makkelijker af dan mijn collega’s?
- Waar krijg ik complimenten over van leidinggevenden of klanten?
- Welke opleidingen, certificaten of ervaring geven mij een voorsprong?
- Welke resultaten heb ik behaald waar ik trots op ben?
- Waar krijg ik energie van in mijn werk?
Wees niet te bescheiden. Dit is het moment om eerlijk te benoemen waar je goed in bent. Maar blijf wel realistisch. Een goede vuistregel: kies maximaal 3 tot 5 sterktes die echt onderscheidend zijn. Niet alles wat je kunt is een sterkte. Het gaat om wat jou anders maakt dan anderen in een vergelijkbare positie.
Belangrijk. Formuleer je sterktes concreet. Schrijf niet “ik ben een teamspeler”, maar “ik heb als projectleider een team van 8 mensen aangestuurd en het project 2 weken voor deadline opgeleverd”. Hoe specifieker, hoe bruikbaarder je SWOT-analyse wordt.
Stap 3: Benoem je zwaktes (Weaknesses)
Niemand vindt het prettig om stil te staan bij zijn tekortkomingen, maar het is essentieel voor een eerlijke analyse. Presenteer je zwaktes als verbeterpunten: gebieden waar je groei mogelijk is.
Stel jezelf de volgende vragen:
- Welke taken stel ik het liefst uit?
- Welke feedback krijg ik regelmatig van collega’s of leidinggevenden?
- Welke vaardigheden mis ik die in mijn vakgebied belangrijk zijn?
- In welke situaties voel ik me onzeker op het werk?
- Welke patronen in mijn gedrag werken me tegen?
Wees eerlijk, maar ook strategisch. Het gaat niet om een complete waslijst van alles wat je niet kunt. Kies de 3 tot 5 punten die het meest relevant zijn voor het doel dat je in stap 1 hebt geformuleerd.
Heb je moeite om je eigen zwaktes te zien? Vraag dan eens om feedback aan collega’s die je vertrouwt. Anderen zien vaak dingen waar je zelf blind voor bent.
Stap 4: Ontdek je kansen (Opportunities)
Nu verschuift de blik naar buiten. Kansen zijn externe factoren of ontwikkelingen waar jij je voordeel mee kunt doen.
Stel jezelf de volgende vragen:
- Zijn er vacatures of functies in mijn vakgebied waar veel vraag naar is?
- Welke trainingen, cursussen of certificeringen kan ik volgen om mijn profiel te versterken?
- Zijn er technologische ontwikkelingen waar ik op in kan spelen?
- Heeft mijn werkgever ontwikkelbudget of doorgroeimogelijkheden?
- Kan ik mijn netwerk uitbreiden om nieuwe kansen te ontdekken?
- Vertrekt er een collega waardoor er ruimte ontstaat?
- Is er krapte op de arbeidsmarkt in mijn vakgebied?
Kijk hierbij ook bewust naar je sterktes uit stap 2. Een kans is het meest waardevol als die aansluit bij wat je al goed kunt. Heb je bijvoorbeeld sterke analytische vaardigheden en groeit de vraag naar data-analisten in jouw sector? Dan is dat een kans die perfect bij je profiel past.
Stap 5: Identificeer je bedreigingen (Threats)
Bedreigingen zijn externe factoren die je doelen in de weg kunnen staan. Door ze vooraf in kaart te brengen, kun je je erop voorbereiden.
Stel jezelf de volgende vragen:
Snel een CV nodig?
Probeer deze handige CV tool en download binnen 10min je CV in PDF format
- Is er veel concurrentie voor de functie die ik ambieer?
- Verandert mijn vakgebied door automatisering of AI?
- Is er een reorganisatie gaande bij mijn werkgever?
- Zijn mijn huidige vaardigheden nog toekomstbestendig?
- Zijn er persoonlijke omstandigheden die mijn ambities beperken?
- Studeren er steeds meer mensen af in mijn richting?
Bedreigingen zijn niet per definitie onoverkomelijk. Door ze te benoemen, kun je actie ondernemen. Als je vakkennis veroudert, kun je bijscholen. Als er veel concurrentie is, kun je je onderscheiden met een unieke combinatie van vaardigheden.
Voorbeeld van een persoonlijke SWOT-analyse
Hieronder een volledig uitgewerkt voorbeeld. Lisa (32) werkt als marketingmedewerker bij een middelgroot bedrijf. Ze wil doorgroeien naar de functie van marketingmanager.
Doel: Binnen 1 jaar doorgroeien naar de functie van marketingmanager.
Sterktes
- Ik heb 7 jaar ervaring in online marketing en ken alle facetten van het vak.
- Ik heb aantoonbaar de online omzet met 35% verhoogd door een nieuwe contentstrategie.
- Collega’s en klanten waarderen mijn heldere communicatiestijl.
Zwaktes
- Ik heb geen ervaring met het aansturen van een team.
- Ik vind het lastig om presentaties te geven voor grote groepen.
- Mijn kennis van budgettering en financiële rapportages is beperkt.
Kansen
- De huidige marketingmanager gaat volgend kwartaal met pensioen.
- Mijn werkgever biedt een leiderschapstraining aan die ik kan volgen.
- De marketingafdeling wordt uitgebreid, waardoor er meer leidinggevende functies komen.
Bedreigingen
- 2 collega’s met meer managementervaring zijn ook geïnteresseerd in de functie.
- Het bedrijf overweegt om een deel van de marketing uit te besteden aan een extern bureau.
- De directie wil de marketingafdeling mogelijk samenvoegen met sales.
Wat Lisa met deze analyse kan doen. Door haar sterktes en kansen te combineren, ziet Lisa dat ze het vertrek van de huidige manager kan aangrijpen door nu alvast de leiderschapstraining te volgen. Haar zwaktes (geen managementervaring, presentatievaardigheden) worden dan gericht aangepakt. De bedreigingen (concurrentie van collega’s, mogelijke uitbesteding) kan ze ondervangen door alvast initiatief te tonen en resultaten zichtbaar te maken bij de directie.
Veelgemaakte fouten bij een persoonlijke SWOT-analyse
- Te vaag formuleren. “Ik ben een harde werker” zegt weinig. Gebruik in plaats daarvan concrete voorbeelden. “Ik heb het afgelopen jaar 3 projecten tegelijk geleid en allemaal op tijd opgeleverd” is veel sterker. Gebruik eventueel de STARR-methode om je voorbeelden te structureren.
- Alleen naar jezelf kijken. De kracht van een SWOT-analyse zit juist in de combinatie van interne en externe factoren. Als je de kansen en bedreigingen overslaat, mis je de helft van het verhaal.
- Te veel punten noemen. Een SWOT-analyse is geen opsomming van alles wat je kunt bedenken. Beperk je tot 3 tot 5 punten per kwadrant. Kies de punten die het meest relevant zijn voor je doel.
- Geen verbanden leggen. De echte waarde ontstaat als je de 4 kwadranten met elkaar verbindt. Welke sterktes helpen je om kansen te pakken? Welke zwaktes maken je kwetsbaar voor bedreigingen? Die verbanden zijn de basis voor je actieplan.
- De analyse in een la leggen. Een SWOT-analyse is geen doel op zich. Het is een vertrekpunt. Vertaal je inzichten naar concrete acties, bijvoorbeeld in een persoonlijk ontwikkelingsplan.
Tips voor een sterke persoonlijke SWOT-analyse
Vraag feedback aan mensen om je heen. Collega’s, vrienden en je leidinggevende zien vaak dingen die jij over het hoofd ziet. Zeker je blinde vlekken bij zwaktes komen zo boven water.
Denk vanuit je werkgever. Bij elk punt dat je opschrijft, stel je jezelf de vraag: is dit relevant vanuit het perspectief van een (potentiële) werkgever? Dat houdt je analyse scherp en bruikbaar.
Wees concreet en specifiek. Hoe specifieker je formuleert, hoe bruikbaarder je analyse. “Ik spreek vloeiend Duits en Frans” is nuttiger dan “ik ben goed in talen”.
Gebruik hulpmiddelen. Het invullen van een SWOT-analyse gaat makkelijker als je al nagedacht hebt over je kernkwaliteiten en karaktereigenschappen. Ook het kernkwadranten model van Daniel Ofman kan helpen om te ontdekken hoe je sterktes en valkuilen met elkaar samenhangen.
Herhaal de analyse regelmatig. Jij verandert, en de arbeidsmarkt verandert mee. Maak minstens 1 keer per jaar een nieuwe SWOT-analyse, of wanneer je voor een belangrijke loopbaankeuze staat.
Hoe gebruik je een persoonlijke SWOT-analyse na het invullen?
Het invullen is pas het begin. De echte waarde zit in wat je erna doet. Er zijn 4 strategische combinaties die je kunt maken:
Combineer je sterktes met je kansen. Dit is je gouden zone. Hier liggen de mogelijkheden om snel vooruitgang te boeken. In het voorbeeld van Lisa: haar ervaring (sterkte) en het vertrek van de manager (kans) vormen samen een ideale springplank.
Werk aan zwaktes die je kwetsbaar maken voor bedreigingen. Als een bedreiging precies raakt aan een zwakte, is dat een risico dat je serieus moet nemen. Pak die zwakte als eerste aan.
Gebruik je sterktes om bedreigingen te neutraliseren. Soms kun je een bedreiging ondervangen door een sterkte strategisch in te zetten.
Zoek kansen om zwaktes te compenseren. Is er een training beschikbaar die precies aansluit op een verbeterpunt? Dat is een kans die je direct moet pakken.
Schrijf bij elke combinatie een concrete actie op. Wat ga je doen, wanneer, en wat heb je daarvoor nodig? Verwerk dit in een persoonlijk ontwikkelingsplan zodat je je voortgang kunt bijhouden.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik een persoonlijke SWOT-analyse maken? Minstens 1 keer per jaar, en bij elke grote loopbaanverandering. Je vaardigheden ontwikkelen zich en de arbeidsmarkt verschuift. Een SWOT-analyse van 2 jaar geleden is waarschijnlijk niet meer actueel.
Kan ik de SWOT-analyse ook gebruiken voor mijn sollicitatiebrief? Absoluut. Je sterktes zijn de basis voor het verhaal dat je vertelt in je brief. Door je kansen te kennen, kun je beter uitleggen waarom je juist nu solliciteert bij dit bedrijf. Bekijk ook onze tips voor het schrijven van een motivatiebrief.
Hoeveel punten moet ik per kwadrant invullen? Richt je op 3 tot 5 punten per kwadrant. Meer dan 5 maakt je analyse onoverzichtelijk. Kies de punten die het meest relevant zijn voor je doel.
Wat is het verschil tussen een SWOT-analyse en een kernkwadranten-analyse? Een kernkwadranten-analyse richt zich op de relatie tussen je kwaliteiten, valkuilen, uitdagingen en allergieën. Het is een interne analyse. Een SWOT-analyse is breder: die kijkt ook naar externe factoren zoals kansen en bedreigingen op de arbeidsmarkt. De 2 methoden vullen elkaar goed aan.
Moet ik mijn SWOT-analyse delen met mijn werkgever? Dat hoeft niet, maar het kan wel nuttig zijn tijdens een functioneringsgesprek. Je laat hiermee zien dat je actief nadenkt over je persoonlijke ontwikkeling. Deel wel alleen de punten die relevant zijn voor je werkrelatie.
