Collegialiteit is een belangrijke eigenschap op de werkvloer. Je werkt immers bijna nooit alleen. Wat betekent de competentie collegialiteit en hoe ziet dit er in de praktijk uit. Wanneer ben je oncollegiaal bezig en wat kun je allemaal doen om meer collegiaal te worden?
Inhoudsopgave
Wat betekent collegialiteit?
Collegialiteit betekent dat je goed kunt samenwerken met je collega’s, met respect, betrokkenheid en een gezonde dosis hulpvaardigheid. Een collegiaal persoon is iemand die rekening houdt met anderen op de werkvloer, actief bijdraagt aan een goede sfeer én het gezamenlijke resultaat vooropstelt – zelfs als dat betekent dat je soms je eigen belang opzij moet zetten.
Het draait bij collegialiteit niet alleen om aardig zijn of gezellig doen. Het gaat om professioneel gedrag waarbij je laat zien dat je onderdeel bent van een team. Dat kan op allerlei manieren:
- Je helpt een collega als die het druk heeft, zonder dat je daar iets voor terugverwacht. Collegiale werknemers zijn ook vaak goede teamplayers.
- Je toont interesse in andermans werk, en denkt mee waar nodig.
- Je stelt je betrouwbaar en verantwoordelijk op, zodat collega’s op je kunnen rekenen.
- Je geeft en ontvangt feedback, met het doel samen beter te worden.
Collegialiteit betekent dus niet dat je met iedereen beste vrienden moet zijn. Het betekent wél dat je respectvol samenwerkt, elkaar versterkt en bijdraagt aan een positieve werkomgeving. Want in vrijwel elke baan – van zorg tot IT – hangt succes vaak af van hoe goed mensen kunnen samenwerken.
Waarom is collegiaal zijn belangrijk?
Collegialiteit is essentieel voor een goed functionerend team. Werk draait immers zelden om jou alleen; bijna elke functie vraagt om samenwerking, afstemming en onderling vertrouwen. Wanneer collega’s op elkaar kunnen rekenen, verbetert niet alleen de sfeer, maar ook de kwaliteit van het werk.
1. Het versterkt het team
Collegiale mensen helpen elkaar, denken mee en delen hun kennis. Dat zorgt ervoor dat het werk soepeler verloopt en fouten sneller worden opgevangen. Teams met een goede werksfeer zijn beter in staat om problemen op te vangen.
2. Het verhoogt werkplezier
Werken met mensen die naar elkaar omkijken, geeft energie. Collegialiteit leidt tot meer vertrouwen en minder stress. Je voelt je onderdeel van een geheel, en dat vergroot je werkgeluk.
3. Het helpt bij piekdrukte of tegenslag
Iedereen krijgt wel eens te maken met werkdruk, ziekte of een lastig project. Collegiale collega’s vangen dat op, helpen elkaar erdoorheen en zorgen dat de boel blijft draaien.
4. Het draagt bij aan je professionele reputatie
Collegiaal gedrag blijft mensen bij. Werkgevers, teamleiders én collega’s onthouden wie meedenkt, meewerkt en meebouwt aan de groep. Dat helpt je niet alleen in je huidige baan, maar ook bij doorgroeien of nieuwe sollicitaties.
5. Het maakt je betrouwbaarder
Wie collegiaal is, is vaak ook betrouwbaar. En betrouwbaarheid is een van de meest gevraagde eigenschappen op de werkvloer. Het laat zien dat je je afspraken nakomt én dat je anderen ondersteunt wanneer nodig. Bovendien is een collegiale houding voor jezelf bevorderlijk. Als je zelf collegiaal bent, zul je ook steun krijgen wanneer jij het nodig hebt.
Wat is oncollegiaal gedrag?
De definitie van collegiaal kan een beetje vaag klinken. Het is misschien beter te begrijpen als we inzoomen op oncollegiaal gedrag.
Een werknemer die zich níet collegiaal gedraagt, is egoïstisch en niet flexibel. Het gaat om de bereidheid om collega’s te steunen waar mogelijk.
Voorbeelden van oncollegiaal zijn:
- Met de eer strijken voor resultaten die uit een samenwerking voortkomen
- Achter de rug van collega’s over ze praten (roddelen)
- Niet bereid zijn om meer te doen dan je eigen taken, ook als je collega of team in de knel komt
Als je bekend wil staan als een teamspeler of collegiale werknemer, moet je dit gedrag dus vermijden.
Hoe ontwikkel je collegialiteit?
Je hoeft geen vrienden te worden met je collega’s, maar elkaar met respect behandelen is het minimum. Een meer collegiale houding aannemen kan al met een klein beetje bewustzijn van je gedrag en hoe je overkomt.
Bijvoorbeeld:
- Hou je oren open voor wat er gebeurt op de werkvloer
- Toon interesse in je collega’s en vraag hoe het met ze gaat
- Probeer flexibel te reageren op veranderingen
- Je kunt inlevingsvermogen tonen door bij te springen wanneer het nodig is
- Sta open voor feedback op je gedrag en je houding
Collegialiteit is dus onzelfzuchtig: je bent niet alleen bezig met je eigen taken en je eigen prestaties.
Voorbeelden van collegiaal gedrag
Gezelligheid op het werk is nog geen collegialiteit. Waaruit blijkt dat je ook collegiaal bent?
Dit zijn kenmerken van iemand met een collegiale houding:
- Komt afspraken altijd na
- Overlegt eerst voordat je iets doorvoert
- Bereid om taken op te pakken van collega’s bij verzuim
- Maakt graag een praatje
- Weet ongeveer wat er speelt in het leven van collega’s
- Steunt collega’s die een conflict hebben
- Denkt eerst aan het team, dan aan zichzelf
Af en toe koffie voor iemand halen of samen lunchen is ook een goede manier om de relaties met je collega’s te verbeteren.
Dit zijn concrete voorbeelden van situaties waarin je collegialiteit toont:
- Je collega zit bijna tegen burn-out aan. Je biedt een luisterend oor en draagt oplossingen aan, bijvoorbeeld het tijdelijk overnemen van een taak.
- Een collega gaat onverwachts met ziekteverlof. Er kan niet op korte termijn een vervanger worden geregeld. Je denkt met je leidinggevende mee over hoe de taken verdeeld kunnen worden en je bent bereid om het nodige zelf op te pakken.
- Je hebt een goed idee voor een eigen project, maar je werkt in een team. Je overlegt eerst met je teamleden voordat je het idee uitvoert.
- Tijdens de lunch wordt er negatief gesproken over een collega. Je weigert om mee te doen aan het gesprek en maakt de anderen ervan bewust dat roddelen op het werk (of pesten) niet kan.
