Pesten op de werkplek is een ernstig probleem dat vaak onder de radar blijft. Wat is de impact van pestgedrag op het werk en wat zijn concrete strategieën voor zowel werknemers als werkgevers om dit probleem aan te pakken?
Inhoudsopgave
Wat is pesten precies?
Pesten is het herhaaldelijk en doelbewust uitoefenen van negatieve acties of gedragingen tegenover een persoon, wat leidt tot een ongelijke machtsverhouding en een gevoel van machteloosheid bij het slachtoffer.
Bijvoorbeeld:
- Verbaal pesten. Denk aan schelden, sarcastische opmerkingen, (ongefundeerde) kritiek, roddelen en het belachelijk maken van iemand in het bijzijn van anderen.
- Sociale uitsluiting. Het bewust negeren of isoleren van een collega, het niet uitnodigen voor vergaderingen of sociale evenementen waar de persoon normaal gesproken wel bij zou zijn.
- Intimidatie. Bedreigingen, overmatige kritiek, of het onredelijk vaak controleren van iemands werk.
- Manipulatie van werk. Dit kan het ontnemen van belangrijke taken, het toewijzen van onredelijke deadlines, of het constant veranderen van werkverantwoordelijkheden zonder duidelijke reden zijn.
- Fysieke intimidatie. Hoewel het minder vaak voorkomt, kan dit ook fysieke dreiging of daadwerkelijk fysiek contact omvatten.
Pesten op de werkplek kan ernstige gevolgen hebben voor zowel het individuele slachtoffer als voor de organisatie als geheel, waaronder:
- Verlaagd zelfbeeld
- Stress
- Verhoogd ziekteverzuim
- Verminderde productiviteit
Het is belangrijk voor organisaties om een duidelijk beleid te hebben tegen pesten en een cultuur te creëren waarin werknemers zich veilig en gerespecteerd voelen.
Hoe vaak komt pesten op het werk voor?
Volgens een onderzoek van het CNV heeft een kwart van de werkenden in Nederland wel eens te maken gehad met pesten op de werkvloer.
Dit pestgedrag omvat treiteren, roddelen, en uitlachen.
Bijna 20% van de ondervraagden geeft aan dat de sfeer op het werk verslechterd is, mede door de crisis.
Opvallend is dat pesten niet alleen door collega’s gebeurt, maar dat leidinggevenden hier ook een rol in spelen: 13% van de ondervraagden wordt zelfs door hun leidinggevende gepest.
Waarom pesten sommige mensen?
Het begrijpen van waarom sommige mensen pesten, vooral in een werkomgeving, is complex en kan verschillende oorzaken hebben. Hier zijn enkele veelvoorkomende redenen:
- Macht en controle. Sommige mensen pesten om een gevoel van macht of controle over anderen te krijgen. Dit kan voortkomen uit een behoefte om dominant te zijn in sociale of professionele hiërarchieën.
- Onzekerheid of jaloezie. Pestgedrag kan een uiting zijn van persoonlijke onzekerheid of jaloezie. Door anderen neer te halen, proberen pestkoppen hun eigen zelfvertrouwen te verhogen of hun jaloezie te maskeren.
- Werkdruk en stress. In sommige gevallen kan pesten een gevolg zijn van hoge werkdruk of stress, waarbij individuen hun frustraties en spanningen op collega’s projecteren.
- Organisatiecultuur. Een werkcultuur die competitief, vijandig of onvoldoende gericht is op medewerkerswelzijn kan pestgedrag aanmoedigen of toestaan.
- Gebrek aan bewustzijn of sociale vaardigheden. Soms zijn mensen zich niet bewust van de impact van hun woorden of daden op anderen. Dit kan voortkomen uit een gebrek aan empathie of sociale vaardigheden.
- Nabootsing van gedrag. In sommige organisaties kan pestgedrag worden gezien als normaal of zelfs als een teken van kracht, waardoor individuen dit gedrag gaan nabootsen.
- Persoonlijke problemen. Externe problemen, zoals persoonlijke stress, familieproblemen of geestelijke gezondheidsproblemen, kunnen ook een rol spelen in het pestgedrag van een individu.
Om pestgedrag te stoppen, is het belangrijk dat er een open en veilige werkomgeving wordt gecreëerd waarin iedereen zich comfortabel voelt om pestgedrag aan te kaarten.
Hoe herken je pesten op het werk?
Wat de een bedoelt als een grapje kan op de ander overkomen als pesten. Het is daarom soms moeilijk pesten te herkennen op het werk.
Maar als je goed let op de volgende patronen dan kun je pestgedrag sneller herkennen. Pestgedrag kan direct gericht zijn tegen de persoon:
- kleinerende en vernederende opmerkingen maken
- voortdurend kritiek geven
- voor schut zetten
Maar het kan ook meer achter de rug om plaatsvinden:
- iemand isoleren
- buitensluiten of negeren
- roddelen
Ondergrens
Wat pesten vaak ingewikkeld maakt is dat er geen harde ondergrens is. Je kunt er niet zomaar vanuit gaan dat de klager gelijk heeft. Misschien was er wel sprake van een misverstand.
In deze gevallen is het verstandig om snel een gesprek tussen de betrokkenen te faciliteren. Erken dat de klager ergens mee zit.
En bekijk welke afspraken er zijn gemaakt binnen de organisatie:
- Wanneer is iets grensoverschrijdend?
- Wanneer is iets pesten?
Je probeert met elkaar de ondergrens te bepalen. Als werknemers hiervan op de hoogte zijn dan kun je ze ook aanspreken op hun gedrag en niet op de persoon.
Manieren om pestgedrag op de werkvloer te voorkomen
Pestgedrag op de werkvloer kan zich uiten in verschillende vormen, fysiek of verbaal. Het is belangrijk om pestgedrag te herkennen, zodat je er direct mee kunt stoppen. Wanneer pestgedrag wordt waargenomen, moet er onmiddellijk ingegrepen worden.
Snel een CV nodig?
Probeer deze handige CV tool en download binnen 10min je CV in PDF format
Pesten op het werk is een groot probleem, maar gelukkig zijn er manieren om pestgedrag te voorkomen.
Open en eerlijk
Wees open en eerlijk over pestgedrag: als je weet dat pestgedrag plaatsvindt, moet je het direct aanpakken. Stel een zero tolerance beleid in voor pestgedrag.
Stimuleer een open en respectvolle werkomgeving: een open werkomgeving waarin respect wordt afgedwongen, is minder vatbaar voor pestgedrag. Wanneer mensen elkaar respecteren, voelen ze zich minder geneigd pestgedrag uit te oefenen.
Veiligheid
Zorg ervoor dat alle werknemers zich veilig voelen om pestgedrag te melden: soms voelen slachtoffers van pestgedrag zich niet comfortabel om het pestgedrag te melden. Zorg ervoor dat alle werknemers weten dat pestgedrag niet wordt getolereerd en dat ze zich altijd kunnen melden.
Consequenties
Wees duidelijk over de consequenties van pestgedrag: iedereen moet weten dat pestgedrag niet wordt getolereerd en dat er consequenties aan verbonden zijn. Dit kan ervoor zorgen dat mensen twee keer nadenken voordat ze pestgedrag gaan uithalen.
Training
Geef werknemers de tools die ze nodig hebben om pestgedrag tegen te gaan, zoals training en ondersteuning.
Wat moet je doen als je zelf gepest wordt?
Wat kun je doen als je gepest wordt op het werk?
- Maak het pestgedrag bespreekbaar. Het is belangrijk om het gedrag dat je als pesten ervaart, te benoemen. Ga in eerste instantie direct met de pester praten en leg uit hoe zijn of haar gedrag jou beïnvloedt. Dit kan soms voldoende zijn om het gedrag te stoppen, vooral als de pester zich niet bewust was van de impact van zijn of haar acties.
- Vraag hulp aan een vertrouwenspersoon. Als directe communicatie met de pester niet helpt of als je het moeilijk vindt om het gesprek aan te gaan, zoek dan hulp bij een vertrouwenspersoon binnen de organisatie. Dit kan een interne vertrouwenspersoon zijn die de bedrijfscultuur en de mensen kent, of een externe vertrouwenspersoon die onafhankelijk en objectief kan handelen.
- Meld het pesten bij je leidinggevende. Als de eerdere stappen het pesten niet stoppen, meld het dan bij je leidinggevende of HR-afdeling. Zij hebben de verantwoordelijkheid en de middelen om in te grijpen en de situatie te verbeteren. Als je leidinggevende de pester is, zoek dan hulp bij een hogere manager of bij HR.
- Geef je klacht door. Als de situatie niet verbetert na het melden bij je leidinggevende, kun je een formele klacht indienen volgens het klachtenreglement van je organisatie. Dit kan ook inhouden dat je om mediation vraagt, waarbij een neutrale derde partij helpt om tot een oplossing te komen. Als er geen klachtenreglement is, kun je een melding doen bij de Inspectie SZW, die kan onderzoeken of je werkgever voldoende heeft gedaan om het pesten te stoppen.
