Roddelen op het werk: hoe los je dit op?

Iedereen roddelt weleens. Zeker op het werk is roddelen onder collega’s iets dat erbij hoort. Maar wanneer wordt het een probleem? Wanneer roddels negatief of schadelijk zijn, kunnen ze de werksfeer ernstig verstoren. Als manager wil je graag dit probleem oplossen of voorkomen, maar hoe doe je dat?

Waarom roddelen collega’s op het werk?

Roddelen is het praten over iemand die niet bij het gesprek aanwezig is. Het hoeft dus niet altijd negatief te zijn.

Promovendus Terence Dores Cruz van de Vrije Universiteit Amsterdam deed onderzoek naar de vraag: waarom roddelen we eigenlijk? In onderstaande video benoemt hij de belangrijkste resultaten.

• We besteden 14% van onze tijd aan roddelen
• Dat is ongeveer 52 minuten per dag

Wat zijn de belangrijkste redenen dat mensen roddelen?

• Behoefte aan sociale binding. Roddelen kan een manier zijn om sociale banden te vormen en een gevoel van gemeenschap te creëren. Het delen van informatie, zelfs als het niet klopt, kan een gevoel van verbondenheid geven.
• Verveling of gebrek aan betrokkenheid. Wanneer werknemers zich niet voldoende betrokken of uitgedaagd voelen door hun werk, kunnen ze roddelen als een manier om de tijd te doden en hun werkdag door te komen.
• Macht en controle. Sommige mensen roddelen om een gevoel van macht of controle te verkrijgen. Door informatie over anderen te delen of te manipuleren, kunnen ze het gevoel hebben dat ze invloed hebben op de werkplek.
• Onzekerheid of concurrentie. Roddelen kan voortkomen uit onzekerheid of een gevoel van concurrentie op de werkplek. Werknemers kunnen roddelen om zichzelf in een beter daglicht te stellen of om anderen in een slecht daglicht te stellen.
• Reactie op verandering of onduidelijkheid. In tijden van verandering of onzekerheid op de werkplek kan roddelen toenemen als een manier om informatie te verzamelen of geruchten te verspreiden over toekomstige gebeurtenissen.
• Gebrek aan goede communicatie. Als er een gebrek is aan transparante en open communicatie in een organisatie, kunnen werknemers roddelen gebruiken als een manier om informatie te verkrijgen of te delen die ze anders niet zouden hebben.

Waarom is roddelen schadelijk?

Roddelen kan om verschillende redenen schadelijk zijn op de werkplek:

1. Ondermijnt vertrouwen. Roddelen kan het vertrouwen tussen collega’s ernstig aantasten. Wanneer werknemers merken dat er achter hun rug om over hen wordt gesproken, kan dit leiden tot wantrouwen en onzekerheid binnen het team.
2. Verstoort de werkomgeving. Het kan een giftige sfeer creëren en de werkomgeving verstoren. Dit kan leiden tot een verhoogde spanning tussen collega’s en een algemene afname van de werktevredenheid. Een roddelcultuur kan zeer schadelijk zijn voor een organisatie.
3. Schade aan reputaties. Roddelen kan de reputatie van mensen beschadigen, soms onherstelbaar. Dit kan carrièrekansen beïnvloeden en leiden tot professioneel en persoonlijk leed voor de betrokken personen.

Het is belangrijk voor organisaties en individuen om bewust te zijn van de schadelijke effecten van roddelen en stappen te ondernemen om een respectvolle en ondersteunende werkomgeving te bevorderen.

De voordelen van roddelen op het werk

Hoewel roddelen vaak wordt gezien als negatief, zijn er enkele situaties waarin het bepaalde voordelen kan hebben op de werkplek:

• Sociale cohesie en binding. Roddelen kan collega’s helpen om sociale banden te smeden en een gevoel van gemeenschap op te bouwen. Het delen van persoonlijke verhalen of meningen kan de onderlinge verbondenheid versterken. Mensen die roddelen, voelen zich meer verbonden met elkaar. Het helpt dus gek genoeg bij teambuilding.
• Informatie-uitwisseling. Roddelen kan functioneren als een informeel communicatiekanaal. Medewerkers kunnen via roddelen essentiële informatie verkrijgen die anders niet gemakkelijk beschikbaar zou zijn.
• Stressvermindering. Roddelen kan een uitlaatklep bieden voor frustraties en stress, vooral over werkgerelateerde kwesties, en kan een gevoel van opluchting geven wanneer gedeeld met vertrouwde collega’s.

Roddelen over vervelende klanten, of eenmalig praten over een collega hoeft niet zo erg te zijn. Het wordt een probleem als het roddelen structureel plaatsvindt. Dan wordt het pesten op het werk.

Wat kun je doen tegen roddelen op het werk?

Wat kun je doen om een roddelcultuur te voorkomen of aan te pakken?

1. Feedback cultuur

Een cultuur van feedback geven kan helpen bij het verminderen van roddelen op de werkplek:

• Bevordering van communicatie. Feedback moedigt werknemers aan om zaken rechtstreeks met elkaar te bespreken, wat de noodzaak en gelegenheid voor roddelen vermindert. Bied trainingen aan over effectieve communicatie, conflictoplossing en teambuilding om een positieve werkcultuur te bevorderen.
• Conflictresolutie en verduidelijking. Een feedbackcultuur biedt een platform voor het openlijk bespreken en oplossen van conflicten en misverstanden, waardoor de basis voor roddelen wordt verminderd.
• Positieve werksfeer. Regelmatige, constructieve feedback bouwt vertrouwen op en draagt bij aan een positievere werksfeer, wat het beroep op roddelen vermindert. Moedig werknemers aan om positief over elkaar te praten en successen of prestaties van collega’s te erkennen.

2. Versterk teambanden

Op een goede manier samenwerken is niet alleen positief voor de bedrijfsresultaten, maar ook om negatief roddelen te beperken.

• Opbouwen van vertrouwen. Sterkere teambanden bevorderen vertrouwen tussen collega’s, wat leidt tot minder roddelen en meer openheid in communicatie.
• Verbeteren van communicatie. Goede relaties binnen een team verbeteren de effectiviteit van communicatie, waardoor misverstanden en de behoefte aan roddelen afnemen.
• Versterken van samenhorigheidsgevoel. Een sterk gevoel van samenhorigheid en gemeenschap in een team vermindert de neiging tot negatief spreken over teamleden en bevordert een positievere werkomgeving.

Organiseer teamactiviteiten en evenementen om de banden tussen collega’s te versterken en wederzijds begrip en vertrouwen te bevorderen.

3. Het goede voorbeeld geven

Leiders en managers moeten het goede voorbeeld geven door niet mee te doen aan roddelen en door een respectvolle houding aan te nemen ten opzichte van alle medewerkers.

Ook is het van belang dat er snel en kordaat wordt opgetreden zodat medewerkers weten dat ze in een veilige omgeving werken.

4. Duidelijke richtlijnen

Ontwikkel een duidelijk beleid dat roddelen ontmoedigt en benadruk het belang van professionaliteit en respect op de werkplek.

Leg uit dat niet alle gesprekken over afwezige collega’s als negatief of schadelijk beschouwd moeten worden. Soms kan het delen van informatie nodig zijn voor het werk.

5. Ondersteuning bieden

Zorg voor toegang tot middelen zoals coaching of mediation voor werknemers die moeilijkheden ondervinden in de omgang met collega’s.

• Als een werknemer klaagt over roddelen, neem dit dan serieus en onderneem actie om het probleem aan te pakken.
• Als je merkt dat roddelen een probleem wordt, spreek de betrokken personen dan direct aan en bespreek de impact van hun gedrag.

Wat kun je tegen roddelen doen als leidinggevende?

Het is essentieel om een kritische houding aan te nemen bij het overwegen waarom bepaalde roddels worden verspreid. Roddelen kan een indicatie zijn van onderliggende kwesties die aandacht vereisen op de werkvloer. Het is daarom niet altijd raadzaam om direct in te grijpen; luister ook zorgvuldig naar de inhoud van de roddels. Dit kan waardevolle inzichten bieden over of en hoe er moet worden ingegrepen.

Bedenk ook dat roddelen niet inherent negatief is. Het volledig elimineren van roddels kan juist een negatieve invloed hebben, omdat roddels soms de samenwerking op de werkvloer kunnen verbeteren. Een bepaalde mate van roddelen kan dus van belang zijn.

Als leidinggevende kun je echter wel proberen om de focus te verleggen van negatieve naar positieve roddels. Dit kan door bijvoorbeeld de prestaties en goede daden van medewerkers te erkennen en waardering uit te spreken, niet alleen direct aan de betreffende werknemer maar ook tegenover andere teamleden.

Roddelen op het werk kan natuurlijk ook te ver gaan en dan is het zaak om tijdig in te grijpen. De gevolgen kunnen immers groot zijn als het niet wordt tegengegaan, maar soms blijft het goed verborgen. Als leidinggevende is het jouw uitdaging om opmerkzaam te zijn op negatief roddelen en om het tegen te gaan.

Wat kun je doen?

• Bespreek het eerst openlijk in de groep, zonder iemand aan te vallen. Gebruik algemene termen om het gedrag te benoemen en af te keuren.
• Als het roddelgedrag uit de hand loopt, en het is duidelijk dat het van één of twee personen komt, dan kun je die er persoonlijk op aanspreken. Verbind er dan ook duidelijke consequenties aan.
• Ook kun je denken aan een training tegen pesten op de werkvloer doen met het hele team.

Hoe ga je om met roddelende collega’s?

Hoor je dat collega’s roddelen over iemand die er niet bij is? Spreek ze erop aan.

Laat weten dat je het gedrag niet oké vindt, of wijs je collega’s op de waarheid als er leugens worden verteld.

Probeer zelf niet in de verleiding te komen om mee te doen. Ook als je graag aardig gevonden wil worden, of als je bang bent dat ze vervolgens over jou gaan roddelen.

Een sterk karakter gaat niet mee in roddelen en pestgedrag.

Wat kun je doen als collega’s je zwartmaken?

Als er over je wordt geroddeld, kun je je machteloos voelen.

Pesten wordt in stand gehouden doordat niemand er iets van zegt, ook de gepeste niet. Roddelen blijft in stand als iedereen doet alsof het niet gebeurt. Als je het durft, spreek dan de roddelaars direct aan. Vertel duidelijk hoe jij je erbij voelt.

Vaak sta je er niet alleen voor. Er zijn een aantal mensen waarbij je terecht kunt om geroddel aan te kaarten:

• Een collega die je vertrouwt
• Een collega die niet meedoet met het roddelen
• Je leidinggevende
• Een vertrouwenspersoon
• Personeelszaken
• Bedrijfsarts

Als je bij al deze personen niet terecht kunt, of ze doen zelfs mee met het pestgedrag, dan kun je ook nog terecht bij de vakbond.