Steeds meer werknemers overwegen om 36 uur per week te gaan werken in plaats van 40. Of je nu meer tijd wilt voor je gezin, stress wilt verminderen of gewoon wat meer balans zoekt: de 36-urige werkweek kan een slimme keuze zijn. Maar er zitten ook nadelen aan die je misschien niet verwacht. In dit artikel bespreken we wat een 36-urige werkweek precies inhoudt, hoe je je uren kunt verdelen, wat het betekent voor je salaris en pensioen, en welke rechten je hebt als je minder wilt gaan werken.
Inhoudsopgave
Wat is een 36-urige werkweek?
Bij een standaard werkweek werk je 40 uur: 5 dagen van 8 uur. Bij een 36-urige werkweek werk je 4 uur minder per week. Dat klinkt weinig, maar het maakt een groot verschil in je weekindeling.
Er zijn 3 manieren om 36 uur over de week te verdelen:
- 4 dagen van 9 uur. Je hebt een volledige dag vrij per week, maar maakt langere werkdagen. Dit is de populairste optie en komt overeen met de vierdaagse werkweek.
- 5 dagen van 8 uur, om de week een dag vrij. Je ritme blijft grotendeels hetzelfde. De ene week werk je 5 dagen, de andere week 4. Je bouwt compensatie-uren op die je om de week als vrije dag opneemt.
- 4,5 dag per week. Je werkt 4 volle dagen van 8 uur en een halve dag van 4 uur. Veel werknemers kiezen dan voor een vrije vrijdagmiddag.
Bij een 36-urige werkweek werk je gemiddeld 156 uur per maand (36 × 52 weken ÷ 12 maanden).
In welke sectoren is 36 uur al fulltime?
In een aantal sectoren is de fulltime werkweek niet 40 maar 36 of 38 uur. Dat betekent dat je bij die werkgevers 36 uur werkt met een volledig salaris, zonder dat je er financieel op achteruitgaat.
De belangrijkste sectoren waar 36 uur als fulltime geldt:
- Rijksoverheid. De Rijksoverheid kent sinds 1997 een 36-urige werkweek als standaard. Dit geldt voor alle rijksambtenaren.
- Gemeenten. De meeste gemeenten hanteren eveneens een 36-urige werkweek, vastgelegd in de CAO Gemeenten.
- Provincies en waterschappen. Ook hier is 36 uur de norm.
- Onderwijs. In het primair en voortgezet onderwijs is de normjaartaak de maatstaf, maar de standaard werkweek die daaraan ten grondslag ligt is vaak lager dan 40 uur.
- Zorg. In de CAO Ziekenhuizen is de werkweek 36 uur. In andere zorgtakken varieert het tussen 32 en 38 uur.
Als je werkgever een fulltime werkweek van 40 uur hanteert en jij wilt 36 uur gaan werken, dan werk je parttime. Dat heeft gevolgen voor je salaris, pensioenopbouw en vakantiedagen. Controleer altijd je cao om te weten wat bij jouw werkgever als fulltime geldt.
Voordelen van de 36-urige werkweek
Betere werk-privébalans
Het belangrijkste voordeel van 36 uur werken is de extra vrije tijd. Of je nu kiest voor een volledige vrije dag of een vrije middag: je hebt meer ruimte voor je gezin, hobby’s of mantelzorg.
Vooral werknemers met kinderen profiteren hiervan. Door bijvoorbeeld op woensdagmiddag vrij te zijn, kun je bij je kinderen zijn op hun vrije middag, zonder dat je opvang hoeft te regelen. Dat scheelt niet alleen stress, maar ook geld: een dag minder kinderopvang kan honderden euro’s per maand schelen. Meer over betere werk-privébalans.
Minder kans op burn-out
Een kortere werkweek leidt tot minder werkstress. Zelfs 4 uur minder per week kan een merkbaar verschil maken voor je mentale gezondheid. Je hebt meer hersteltijd en begint de werkweek uitgeruster.
Dat is niet alleen prettig voor jou. Werkgevers merken dat werknemers die in balans zijn minder vaak ziek zijn en langer bij de organisatie blijven.
Je werkt productiever
De 8-urige werkdag stamt uit het fabriekstijdperk. In de praktijk zijn de meeste kantoormedewerkers niet de volle 8 uur per dag productief. Als je minder uren tot je beschikking hebt, ga je bewuster om met je tijd. Vergaderingen worden korter, je prioriteert scherper en je bent minder tijd kwijt aan bijzaken.
Dat bevestigt ook onderzoek: werknemers die korter werken, presteren per uur vaak beter dan collega’s die fulltime draaien.
Minder reistijd
Als je kiest voor een vierdaagse werkweek, bespaar je een volledige dag woon-werkverkeer. Dat is tijd die je terugkrijgt en bovendien scheelt het reiskosten. Werk je de overige dagen op kantoor en vertrek je eerder, dan ontloop je bovendien de spits.
Meer ruimte voor het onverwachte
Een doktersafspraak, een monteur die langskomt of een boodschap die je moet doen: met een extra vrije dag of middag kun je dit soort praktische zaken regelen zonder je weekend op te offeren. Dat vermindert de dagelijkse stress aanzienlijk.
Nadelen van de 36-urige werkweek
Minder salaris
Als bij jouw werkgever 40 uur als fulltime geldt en je gaat 36 uur werken, verdien je bruto 10% minder. Dat klinkt weinig, maar op jaarbasis loopt het op.
Een concreet rekenvoorbeeld: verdien je bij 40 uur €3.500 bruto per maand, dan wordt je bruto salaris bij 36 uur €3.150. Netto is het verschil kleiner door de belastingschijven, maar reken op zo’n €200 tot €250 minder netto per maand, afhankelijk van je persoonlijke situatie.
Gebruik de WerkUrenBerekenaar van Nibud om precies te berekenen wat minder werken voor jouw portemonnee betekent. Vergeet niet om eventuele toeslagen mee te nemen: als je inkomen daalt, kun je juist meer recht krijgen op huur- of zorgtoeslag.
Bereken hier wat je netto overhoudt aan salaris.
Minder pensioenopbouw
Een punt dat vaak wordt vergeten: als je minder gaat werken, bouw je ook minder pensioen op. Je pensioengrondslag is gebaseerd op je salaris, en een lager salaris betekent een lager pensioen later. Over een loopbaan van 30+ jaar kan dat verschil aanzienlijk oplopen.
Overleeft jouw cv de eerste 6 seconden?
5 vragen, 30 seconden. Direct je score én wat je moet verbeteren.
Check bij je pensioenfonds wat het effect is van 36 uur werken op je pensioenuitkering. Soms kun je vrijwillig extra bijdragen om het verschil te compenseren.
Je mist dingen op het werk
Als je collega’s wel 40 uur werken, loop je het risico om zaken te missen. Informele overleggen, spontane brainstorms of besluiten die worden genomen op de dag dat jij er niet bent. Dat kan frustrerend zijn en je het gevoel geven dat je achterloopt.
Om dit te voorkomen is het belangrijk om duidelijke afspraken te maken met je team. Zorg dat je op je vrije dag niet wordt buitengesloten van belangrijke communicatie, en plan je aanwezigheid strategisch in.
Langere werkdagen bij 4×9
Als je kiest voor 4 dagen van 9 uur, maak je langere werkdagen dan je gewend bent. Aan het einde van zo’n dag is je concentratie lager en ben je vermoeid. Uit onderzoek blijkt dat de meeste mensen zich maximaal 5 tot 6 uur per dag goed kunnen concentreren. Na 9 uur werken is je productiviteit vaak minimaal.
Het risico is dat je je vrije dag nodig hebt om bij te komen van de lange werkdagen. In dat geval levert de 36-urige werkweek minder op dan verwacht. Overweeg dan of 4,5 dag of een 5-daagse variant met compensatiedagen beter bij je past.
Hogere werkdruk
Minder uren betekent niet automatisch minder werk. Als je takenpakket niet wordt aangepast, moet je in 36 uur hetzelfde doen als collega’s in 40 uur. Dat kan juist meer stress opleveren in plaats van minder.
Dit geldt vooral als niet iedereen in je team dezelfde werkweek heeft. Collega’s die 40 uur werken, verwachten misschien dezelfde beschikbaarheid van jou. Maak daarom van tevoren goede afspraken over je werklast en bereikbaarheid.
Wat betekent 36 uur werken voor je vakantiedagen?
Het wettelijk minimum aantal vakantiedagen is 4 keer het aantal uren dat je per week werkt. Bij 36 uur heb je dus recht op minimaal 144 vakantie-uren per jaar.
Hoeveel vakantiedagen dat zijn, hangt af van hoe je je werkweek indeelt:
- Bij 4 dagen van 9 uur = 144 ÷ 9 = 16 vakantiedagen
- Bij 5 dagen van 7,2 uur = 144 ÷ 7,2 = 20 vakantiedagen
In beide gevallen kom je uit op 4 weken vakantie. De meeste werkgevers bieden daarbovenop bovenwettelijke vakantiedagen. In sommige cao’s bouw je ook atv-dagen op als je meer dan je contracturen werkt.
Welke dag kun je het beste vrij nemen?
Als je 4 dagen per week werkt, moet je kiezen welke dag je vrijneemt. De meest gekozen opties:
- Vrijdag. Geeft je een lang weekend. Populair, maar het nadeel is dat je het begin van de werkweek soms druk hebt omdat je net 2 dagen weg bent geweest.
- Woensdag. Breekt de werkweek in tweeën. Je werkt nooit meer dan 2 dagen achter elkaar, wat fijn is voor je energieniveau. Ook handig als je kinderen hebt die op woensdag vrij zijn.
- Maandag. Geeft een lang weekend aan de voorkant. Je begint de werkweek fris op dinsdag.
Er is geen “beste” dag. Het hangt af van je persoonlijke situatie, je team en de aard van je werk. Bespreek met je werkgever welke dag het beste uitkomt voor alle betrokkenen.
Heb je recht om minder te werken?
Ja. Op grond van de Wet flexibel werken kun je je werkgever vragen om je arbeidsduur aan te passen, bijvoorbeeld van 40 naar 36 uur. Dit zijn de voorwaarden:
- Je bent minimaal 6 maanden in dienst.
- Je dient het verzoek schriftelijk in, minstens 2 maanden voor de gewenste ingangsdatum.
- Je werkgever mag het verzoek alleen weigeren bij zwaarwegende bedrijfsbelangen, zoals problemen met het werkrooster of de personeelsbezetting.
- Reageert je werkgever niet binnen 1 maand voor de ingangsdatum, dan mag je werken volgens je verzoek.
- Na een verzoek (goedgekeurd of afgewezen) moet je 1 jaar wachten voordat je opnieuw een verzoek kunt doen.
De wet geldt voor werkgevers met 10 of meer werknemers. Kleinere bedrijven moeten zelf een regeling treffen met hun personeel.
Is de 36-urige werkweek iets voor jou?
Of 36 uur werken een goede keuze is, hangt af van je persoonlijke situatie. Stel jezelf de volgende vragen:
Kun je de financiële teruggang opvangen? Reken niet alleen met je brutosalaris, maar kijk ook naar de netto-impact, toeslagen en de besparing op kosten als kinderopvang en reiskosten. Kun je 10% minder salaris missen? Zo niet, dan is het verstandig om eerst je financiële situatie op orde te brengen.
Staat je werkgever ervoor open? Niet elke werkgever en niet elke functie leent zich voor minder uren. Bereid het gesprek goed voor en laat zien dat je er goed over hebt nagedacht. Benadruk dat je dezelfde resultaten kunt leveren in minder tijd.
Past het bij je werkritme? Als je nu al moeite hebt om je werk in 40 uur af te krijgen, lost minder werken het probleem niet op. In dat geval is het beter om eerst je werklast te bespreken met je leidinggevende.
Heb je een plan voor je vrije tijd? Het klinkt gek, maar mensen die hun vrije dag niet bewust inzetten, ervaren minder voordeel. Plan activiteiten die je energie geven, of gebruik de tijd voor mantelzorg, sport of persoonlijke ontwikkeling.
De 36-urige werkweek past goed bij werknemers die bewust kiezen voor meer balans en de financiële consequenties kunnen dragen. Als dat op jou van toepassing is, overweeg dan serieus om het gesprek aan te gaan met je werkgever.
Lees ook: Fulltime naar parttime: voordelen, nadelen en salaris.
