Banen met weinig toekomstperspectief in 2026

De arbeidsmarkt verandert sneller dan ooit. Door kunstmatige intelligentie, automatisering en verschuivende economische trends verdwijnen sommige beroepen, terwijl andere onder druk komen te staan. In dit artikel lees je welke banen weinig toekomstperspectief hebben, waarom dat zo is en wat je kunt doen als jouw beroep op de lijst staat.

De Nederlandse arbeidsmarkt in 2026

De Nederlandse arbeidsmarkt koelt langzaam af na jaren van extreme krapte. Op het hoogtepunt in 2022 stonden er 143 vacatures open per 100 werklozen. Eind 2025 is die verhouding gedaald naar 93 vacatures per 100 werklozen. Voor het eerst in 4 jaar zijn er meer werklozen dan vacatures, blijkt uit cijfers van het CBS.

De werkloosheid is gestegen naar 4,0% van de beroepsbevolking (410.000 mensen). Ter vergelijking: in het tweede kwartaal van 2022 bereikte de werkloosheid met 3,3% een historisch dieptepunt. Dat klinkt misschien alarmerend, maar in Europees perspectief is de Nederlandse werkloosheid nog altijd een van de laagste. Het EU-gemiddelde ligt op 6,0%.

Toch is het beeld niet overal rooskleurig. De krapte concentreert zich in sectoren als zorg, techniek en onderwijs, terwijl andere sectoren juist te maken hebben met afnemende werkgelegenheid. Vooral jongeren merken de gevolgen: de werkloosheid onder 15- tot 25-jarigen steeg het hardst in 2025.

Sectoren met weinig baankansen

Het UWV brengt jaarlijks in kaart welke beroepen kansrijk zijn en waar de kansen juist afnemen. Daaruit blijkt dat de volgende sectoren het lastigst zijn voor werkzoekenden.

Administratie en financiën

Software, boekhoudsystemen en AI-tools nemen steeds meer werk over dat voorheen door mensen werd gedaan. Denk aan data-invoer, facturatie, agendabeheer en financiële rapportages. Het aantal vacatures voor secretaresses, administratief medewerkers en financieel administratieve functies daalt al jaren. Deze trend versnelt nu AI-tools taken als e-mailafhandeling en documentverwerking grotendeels kunnen automatiseren.

Creatief en taalkundig werk

Dit is de sector die de afgelopen jaren het hardst is geraakt door AI. Volgens het UWV zijn tekstschrijvers, copywriters, vertalers en grafisch vormgevers voor het eerst opgenomen als kansarme beroepen. AI-tools als ChatGPT, DeepL en Midjourney kunnen teksten schrijven, vertalen en visuele ontwerpen maken die voorheen uren menselijk werk kostten. Dat betekent niet dat deze beroepen helemaal verdwijnen, maar er zijn aanzienlijk minder mensen voor nodig.

Klantenservice en callcenters

Chatbots en AI-gestuurde klantenserviceoplossingen worden steeds geavanceerder. Ze beantwoorden veelgestelde vragen sneller en zijn 24/7 beschikbaar. Functies als telemarketeer, webcare-medewerker en callcenter-agent staan al langer onder druk en die trend zet door. Bedrijven besparen hiermee kosten en zetten menselijke medewerkers vooral nog in voor complexe of gevoelige situaties.

Detailhandel en winkelverkoop

De verschuiving naar online winkelen zet door. Steeds meer taken in de winkel worden geautomatiseerd, van zelfscan-kassa’s tot geautomatiseerde voorraadsystemen. Bedrijfsleiders en winkelmanagers in de detailhandel merken dat het steeds moeilijker wordt om werk te vinden. De concurrentie met e-commerce en budgetketens maakt het voor kleine en middelgrote winkels lastig om te overleven.

Financiële dienstverlening

Bankfilialen sluiten in hoog tempo. Klanten regelen hun bankzaken online en via apps. Functies als bankmedewerker en financieel adviseur voor standaarddiensten worden steeds schaarser. Grote financiële instellingen kondigden in 2025 reorganisaties aan waarbij honderden banen verdwenen onder noemers als “versimpelen en groeien”.

Kansarme beroepen volgens het UWV

Het UWV publiceert jaarlijks naast de kansrijke beroepen ook een overzicht van beroepen met slechte baankansen. De rapportage Kansrijke beroepen 2025-2026 laat zien dat de volgende beroepen weinig perspectief bieden:

Door AI en automatisering:

• Tekstschrijver. AI-tools produceren in seconden teksten die voorheen uren kostten. De vraag naar puur schrijfwerk neemt af, hoewel specialisten die AI slim combineren met eigen expertise voorlopig nog nodig zijn.
• Copywriter en vertaler. Vertaalsoftware als DeepL levert steeds betere resultaten. Copywriting wordt deels overgenomen door generatieve AI. Het UWV noemt deze beroepen expliciet als nieuw kansarm.
• Grafisch vormgever. AI-beeldgeneratoren maken het mogelijk om visuele content te produceren zonder grafisch ontwerper. Niet alle vormgeving is vervangbaar, maar het instapniveau wordt hoger.
• Administratief medewerker. Boekhoudsoftware, geautomatiseerde facturatie en digitale workflows verminderen de behoefte aan administratieve ondersteuning al jaren.
• Secretarieel medewerker. Agenda-beheer, e-mailfiltering en notuleren worden steeds vaker door software afgehandeld.

Door te veel aanbod:

• Dierenverzorger. Niet door AI, maar simpelweg doordat te veel mensen dit beroep willen uitoefenen. Het aantal werkzoekenden overtreft het aantal vacatures ruim.
• Lifecoach. De opleiding en het beroep zijn zo populair dat er meer coaches zijn dan klanten. Veel lifecoaches werken als zelfstandige maar vinden onvoldoende opdrachten.
• Performer (muzikant, acteur, danser). Creatieve beroepen in de podiumkunsten kennen van oudsher een overschot aan kandidaten. Die situatie is er niet beter op geworden.
• Beeldend kunstenaar. Vergelijkbaar met performers: het aantal afgestudeerden van kunstopleidingen is structureel hoger dan het aantal betaalde functies.

De impact van AI op de arbeidsmarkt

Artificial intelligence is de grootste gamechanger op de arbeidsmarkt van dit moment. Volgens het Future of Jobs Report 2025 van het World Economic Forum, uitgevoerd in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam, verandert circa 22% van de huidige banen ingrijpend door AI en robotisering. Tegen 2030 wordt nog maar een derde van alle werkzaamheden volledig door mensen uitgevoerd.

Dat klinkt dramatisch, maar er zit een belangrijke nuance in. AI vervangt zelden een compleet beroep. Het neemt vooral deeltaken over. Een marketingmedewerker hoeft geen teksten meer helemaal zelf te schrijven, maar moet wel de strategie bepalen en de output controleren. Het UWV heeft het beroep marketingmedewerker daarom recent toegevoegd aan de lijst met overstapberoepen: beroepen die zodanig veranderen dat omscholing verstandig is.

De netto-impact op de werkgelegenheid is volgens het WEF-onderzoek zelfs positief. Digitale technologie creëert wereldwijd circa 19 miljoen banen, terwijl er 9 miljoen verdwijnen. Specifiek door AI en informatietechnologie komen er naar verwachting 11 miljoen banen bij en verdwijnen er 9 miljoen. Robotica is daarentegen een netto-verdringer van 5 miljoen banen. Over de hele linie verwachten de onderzoekers een netto groei van 7% in werkgelegenheid. Maar die groei komt alleen ten goede aan mensen met de juiste vaardigheden.

In Nederland zegt 86% van de bedrijven dat ze alles wat mogelijk is zullen automatiseren vanwege de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd heeft 56% van de bedrijven moeite om geschikt personeel te vinden. De spanning zit hem dus niet in het totale aantal banen, maar in de mismatch tussen vraag en aanbod.

Welke beroepen lopen het meeste risico?

Op basis van het onderzoek van de Universiteit van Oxford (Frey & Osborne) en recente analyses zijn de volgende soorten functies het kwetsbaarst:

• Routinematig administratief werk. Data-invoer, dossierbeheer, standaard boekhouding. Hoe voorspelbaarder de taken, hoe makkelijker te automatiseren.
• Standaard klantenservice. Eerstelijns vragen beantwoorden, klachten registreren, informatie verstrekken. Chatbots worden hier steeds beter in.
• Vertaal- en schrijfwerk zonder specialisatie. Algemene vertalingen en standaardteksten. Gespecialiseerd vertaalwerk (juridisch, medisch) is voorlopig minder kwetsbaar.
• Basisontwerp en beeldbewerking. Eenvoudige grafische taken als het aanpassen van templates, het maken van social media visuals en standaard logo-ontwerpen.
• Financiële standaarddiensten. Eenvoudige belastingaangiften, standaard hypotheekadviezen en routinematige financiële rapportages.
• Magazijn- en logistiek werk. Orderpicking, voorraadbeheer en sortering worden steeds verder geautomatiseerd door robots en slimme systemen.

Merk op: hoe hoger het percentage routinewerk in een functie, hoe groter het risico. Beroepen die creativiteit, menselijk contact, complexe probleemoplossing of fysieke behendigheid in onvoorspelbare omgevingen vereisen, zijn veel moeilijker te automatiseren.

Banen met weinig toekomst per opleidingsniveau

Mbo-niveau

Op mbo-niveau zijn de gevolgen van automatisering het sterkst voelbaar. Veel mbo-beroepen bestaan uit taken die relatief eenvoudig door software of machines overgenomen kunnen worden.

Functies die onder druk staan:

• Administratief medewerker. Boekhoudsystemen en AI-tools nemen steeds meer standaardwerk over. De vraag naar puur administratieve ondersteuning neemt af.
• Receptionist. Digitale check-in systemen, chatbots en geautomatiseerde telefoonbeantwoording verminderen de behoefte aan receptionisten.
• Kassamedewerker. Zelfscan-kassa’s en geautomatiseerde betaalsystemen nemen in hoog tempo de plek in van kassamedewerkers. In veel supermarkten is de zelfscan-kassa al de standaard.
• Data-entry medewerker. Optical character recognition (OCR) en AI kunnen documenten sneller en nauwkeuriger verwerken dan mensen.
• Magazijnmedewerker. Geautomatiseerde magazijnsystemen en pickrobots nemen steeds meer orderverzameling over. Vooral in grote distributiecentra gaat dit snel.

Werken in de administratie of klantenservice is nu nog een mogelijkheid om op korte termijn inkomen te genereren, maar over 5 tot 10 jaar zijn de baankansen waarschijnlijk een stuk kleiner. Overweeg je een mbo-opleiding? Bekijk dan de opleidingen met weinig toekomstperspectief voordat je een keuze maakt.

Hbo-niveau

Op hbo-niveau is het beeld gemengder. Veel hbo’ers werken in functies die niet volledig te automatiseren zijn, maar de concurrentie is groot doordat steeds meer mensen hoogopgeleid zijn.

Functies met weinig perspectief:

• Medewerker bedrijfsadministratie. De overlap met mbo-administratie maakt deze functies extra kwetsbaar. AI-boekhoudtools nemen complexere taken over.
• Performer (muzikant, acteur, danser). De culturele sector heeft structureel te weinig betaalde functies voor het aantal afgestudeerden.
• Beeldend kunstenaar. Een combinatie van te veel aanbod en de opkomst van AI-beeldgeneratie maakt dit beroep steeds lastiger.
• Sociaal werker. In het sociaal werk zijn wél vacatures, maar dan vooral in de jeugdzorg en wijkteams. Generiek sociaal werk wordt op veel plekken wegbezuinigd. De vraag en het aanbod sluiten slecht op elkaar aan.
• Coach. Van loopbaancoach tot personal coach: de markt is verzadigd. Alleen coaches met een duidelijke specialisatie en een sterk netwerk vinden voldoende opdrachten.

Zit je in een van deze beroepsgroepen? Bekijk dan of je een specialisatie kunt vinden waardoor je je onderscheidt van anderen. Een sociaal werker die zich specialiseert in verslavingszorg heeft betere kansen dan een generalist. Met behulp van een sterk cv kun je die specialisatie goed uitlichten.

Wo-niveau

Universitair opgeleiden hebben over het algemeen minder last van automatisering. Hun specialistische kennis is moeilijker te vervangen door machines. Sterker nog: veel academici helpen juist bij het ontwikkelen en implementeren van AI-systemen.

Geneeskundigen, klinisch onderzoekers en ingenieurs zitten voorlopig goed op de arbeidsmarkt. Robotisering is hier geen bedreiging, maar juist een hulpmiddel bij de werkzaamheden.

De problemen op wo-niveau liggen vooral bij beroepen waar het aanbod de vraag overstijgt. Er is relatief weinig werkgelegenheid in beroepen waar je specifiek als academisch onderzoeker werkt in een smal vakgebied:

• Filosofen. De arbeidsmarkt voor filosofen is klein. Het perspectief voor filosofen als zodanig is ronduit slecht. Veel afgestudeerden komen terecht in functies waarvoor hun specifieke opleiding niet vereist is.
• Academisch onderzoekers in de sociale wetenschappen. Wie puur wetenschappelijk onderzoek wil doen in de sociologie, antropologie of culturele studies, vindt weinig vaste posities. De arbeidsmarkt voor deze onderzoekers is beperkt. Afgestudeerden die breder inzetbaar zijn als beleidsmedewerker of data-analist hebben juist wél goede kansen.

De enige hoogopgeleide groep die wél gevaar loopt door AI, is die van de taalberoepen. Redacteuren, vertalers, tolken en schrijvers zien hun werk veranderen nu AI-tools steeds slimmer worden. Het beroep verdwijnt niet, maar de rol verschuift van producent naar controleur en redacteur van AI-gegenereerde content.

Wat kun je doen als jouw baan onder druk staat?

Als jouw beroep op deze lijst staat, is dat geen reden voor paniek. Het betekent wel dat het verstandig is om actie te ondernemen. Dit zijn de belangrijkste stappen:

• Investeer in vaardigheden die moeilijk te automatiseren zijn. Volgens het World Economic Forum zijn analytisch denken, creativiteit, leiderschap en samenwerking de vaardigheden die het meest gevraagd worden in de toekomst. Investeer hierin via cursussen, trainingen of werkervaring.
• Leer werken mét AI. De mensen die hun baan verliezen zijn niet degenen die vervangen worden door AI, maar degenen die vervangen worden door mensen die AI wél gebruiken. Een grafisch vormgever die AI-tools beheerst, heeft een enorme voorsprong op iemand die dat niet doet.
• Overweeg omscholing. Het UWV Werkcentrum helpt werkzoekenden met advies over omscholing. Er zijn mogelijkheden voor scholingsbudget als je je wilt omscholen naar een kansrijk beroep. Bekijk de kansrijke beroepen om te zien waar de vraag het grootst is.
• Specialiseer je. Een algemene administratief medewerker is kwetsbaarder dan een specialist in salarisadministratie voor de zorgsector. Hoe specifieker je expertise, hoe moeilijker je te vervangen bent.
• Maak je cv en sollicitatiebrief op orde. Ook als je van plan bent om van sector te wisselen, begint alles met een sterk cv en een overtuigende sollicitatiebrief. Benadruk daarin je overdraagbare vaardigheden en je bereidheid om te leren.

Kansrijke banen

Tegenover verdwijnende beroepen staan genoeg banen die wél veel kansen bieden. Wil je meer zekerheid? Ga dan voor een vakgebied met perspectief. In sectoren als zorg, techniek, onderwijs, ICT en bouw zijn de personeelstekorten structureel.

• Lange termijn: bekijk de banen van de toekomst
• Korte termijn: bekijk de meest kansrijke banen die nu veelgevraagd zijn